Özel eğitim okullarında psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin incelenmesi: psikolojik danışmanlar örneği

Abstract

Özel gereksinimli öğrencilerin eğitiminde psikolojik danışma ve rehberlik (PDR) hizmetlerinin önemli bir yeri vardır. Bu hizmetlerin sunulmasında büyük bir role sahip olan psikolojik danışmanların görüşleri hizmetlerin niteliğini ortaya koymada belirleyicidir. Alanyazın incelendiğinde ülkemizde bu alana dönük yeterli sayıda çalışmaya rastlanmamıştır. Bu araştırmada özel eğitim okullarında (ÖEO) görev yapan psikolojik danışmanların hizmetlerin işleyişine ilişkin görüş ve önerilerini almak amaçlanmıştır. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden kartopu tekniği kullanılarak belirlenen 15 psikolojik danışmandan oluşmaktadır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmış ve elde edilen verilerin değerlendirilmesinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda psikolojik danışmanların okul yönetimine, öğretmenlere, öğrencilere, ailelere, denetime, PDR hizmetlerine ilişkin görüşleri ve önerileri altı başlık altında toplanmıştır. Katılımcıların çoğu okul yönetimi ve öğretmenlerle pek çok konuda iletişim, iş birliği içinde olduklarını ancak aile katılımının eksik olduğu ve onlarla iletişimi sürdürmeye çalıştıklarını belirtmişlerdir. Öğrencilerle ilgili olarak davranış problemi, akran zorbalığı ve işaret dilinin kullanılmasından kaynaklı sınırlılıklar yaşandığını buna rağmen özel eğitim okulunda çalışmaktan memnun olduklarına ilişkin görüş belirtmişlerdir. Araştırma bulgularına göre PDR hizmetlerinin iyileştirilmesi için müfettişlere, yöneticilere, öğretmenlere ve psikolojik danışmanlara özel eğitimde PDR hizmetleri ve özel eğitim konularında eğitimler verilmesi önerilebilir. Anahtar sözcükler: psikolojik danışman, özel eğitim, psikolojik danışma ve rehberlikPsychological counseling and guidance (PCG) services have an important place in the education of students with special needs. The opinions of psychological counselors, who have a major role in the provision of these services, are significative in revealing the quality of the services. When the literature is examined, it is noticed that there are not enough studies in this field in our country. In this study, it was aimed to obtain the opinions and suggestions of psychological counselors working in special education schools (SES) regarding the functioning of the services. In this study, phenomenological design, one of the qualitative research methods, was used. The study group of the research consists of 15 psychological counselors determined by using snowball technique, one of the purposeful sampling methods. The data of the study were collected through semi-structured interview technique and descriptive analysis method was used to evaluate the data obtained. As a result of the analysis of the data, the counselors' opinions and suggestions regarding school administration, teachers, students, families, supervision, and counseling services were grouped under six headings. Most of the participants stated that they were in contact and cooperation with the school administration and teachers on many issues, but family participation was lacking and that they tried to maintain communication with families. The participants stated that they had limitations due to behavioral problems, peer bullying and the use of sign language, but they were satisfied with working in a special education school. According to the findings of the research, it can be suggested that inspectors, administrators, teachers and psychological counselors should be trained on PCG services in special education and special education issues in order to improve PCG services. Keywords: psychological counselor, special education, psychological counseling and guidance