M. 1933-1934 tarihli 56 numaralı Dımaşk (Şam) Kasruladl mahkeme sicilinin fıkıh açısından tahlili

Abstract

Şer‘î sicillerin incelenmesi, İslâm ümmetinin tarih boyunca yaşadığı vakıayı tahlil edebilme açısından büyük öneme sahiptir. Bu sicillerin araştırılmasıyla birlikte insanların birbiriyle olan alım, satım, evlenme ve boşanma gibi muamelelerinin keyfiyetinin yanı sıra meselelerini ve ihtilaflarını çözmede dini esaslara nasıl dayanmış oldukları anlaşılmaktadır.Bu yüzden biz de İslâm Araştırmaları Merkezi’ndeki (İSAM) sicillerden biri olan ve Dımaşk (Şam) Kasrüladli Sicilleri arasında 250/ 56 numarasıyla mevcut bulunan Şeyh Abdülmuhsin el-Üstuvânî sicilini inceledik.Çalışmamızda adı geçen sicilin tamamını hiçbir değişiklik yapmaksızın kopyaladıktan sonra üzerinde fıkhî açıdan incelemelerde bulunduk. Bu kapsamda dirâse bölümünde sicildeki meseleleri İbrahim el-Halebi’nin Mülteka’l-Ebhur ve onun Damad Efendi’ye ait şerhi olan Mecme‘u’l-Enhur adlı eserlerine uygun olarak fıkıh bâblarına göre tasnif ettik.Ardından Dimeşk’teki şer‘î sicillerden ve onların İSAM Kütüphanesi’nde ve Dimeşk Tarihi Vesikalar Merkezi’ndeki mevcut durumundan bahsettik. Sonrasında incelemiş olduğumuz sicilin sahibi olan Şeyh Abdülmuhsin el-Üstuvânî ve ona yardımcı olan kadı ve danışmanların biyografilerine yer verdik. Daha sonra genelde Osmanlı Devleti’nde, özelde ise Dimeşk’teki yargının tarihine dair özet bilgiler sunduk. Bundan sonra da meseleleri fıkhî açıdan tahlil ettik.

The study of Sharî’ah records is one of the most important studies that deserves high attention as these records have a great role in analyzing the reality of the islâmic ummah throughout history. This is duea to, explaining how people deal with each other in buying and selling, marriage and divorce and how they used the sharî’ah law as a protection to solve issues and conflicts.This also helps us, to be aware of the wisdom behind the rulings in social, political, economical and intellectual life and compare this to our real life. Especially, that many of the issues that I have experienced through this record or other records, are very similar to the issues that are raised in our daily life. The records help us to solve these issues, same as the former scholars (may the mercy of Allah be with them) did.At this point I have to mention, that the direct reason for me in choosing this topic was the great effort of Dr. Kemal Yıldız and Dr. Erol Özvar who have contributed significantly explaining the importance of this study in terms of analysis and the jurisprudential classification, the idea about the history of the records and the courts and juidiciary in general