Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde taklit beceri öğretimi : özel eğitim öğretmenlerinin görüşlerinin değerlendirilmesi

Abstract

Bu araştırma, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı çocuklarla çalışan özel eğitim öğretmenlerinin taklit becerilerinin öğretimine ilişkin görüş, deneyim ve önerilerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel yöntemlerden fenomenolojik desen kullanılarak yürütülmüş ve katılımcılar ölçüt ve kartopu örnekleme stratejileriyle seçilmiştir. Çalışmaya toplam 10 özel eğitim öğretmeni katılmış, veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırmanın bulguları, taklit becerilerinin OSB tanılı çocukların gelişiminde sosyal, bilişsel ve dil becerilerini destekleyen önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Katılımcılar, taklit becerilerinin kazandırılmasında göz teması ve ortak dikkat gibi bazı ön koşulların sağlanması gerektiğini ifade etmişlerdir. Taklit becerilerini etkileyen faktörler arasında aile iş birliği, ebeveyn tutumu, çocuğun motivasyonu, ortam koşulları ve ekonomik durum yer almıştır. Katılımcılar, ailelerin eğitim sürecine aktif katılımının önemli olduğunu ancak bazı durumlarda ekonomik yetersizliklerin öğretim süreçlerini zorlaştırdığını dile getirmişlerdir. Taklit becerilerinin öğretiminde doğal davranışsal yaklaşımlar ve yapılandırılmış yöntemlerin birlikte kullanıldığı belirtilmiştir. Yöntem seçiminde öğrencilerin bireysel farklılıklarının dikkate alındığı ve öğretim süreçlerinin bu doğrultuda düzenlendiği ifade edilmiştir. Öğretim süreçlerinde karşılaşılan zorluklar arasında performans kaygısı, taklit türlerinin öğretiminde yaşanan güçlükler ve OSB’den etkilenme derecesine bağlı farklılıklar yer almıştır. Ayrıca, bazı durumlarda disiplinler arası iş birliğinin yetersiz olduğu belirtilmiştir. Öğretmenler, taklit becerilerinin öğretimine ilişkin olarak öğretmen eğitim programlarının içeriklerinin geliştirilmesi, aile farkındalığının artırılması ve destekleyici kaynakların sağlanması gerektiğini ifade etmişlerdir. Bu çalışmanın bulguları, alanyazın ışığında tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.This study aims to determine the opinions, experiences, and suggestions of special education teachers working with children diagnosed with autism spectrum disorder (ASD) regarding the teaching of imitation skills. The research was conducted using phenomenological design, one of the qualitative research methods, and the participants were selected using criterion and snowball sampling strategies. A total of 10 special education teachers participated in the study. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using descriptive analysis. The findings revealed that imitation skills play a crucial role in supporting the social, cognitive, and language development of children with ASD. Participants emphasized the necessity of certain prerequisites, such as eye contact and joint attention, in acquiring imitation skills. Factors influencing imitation skills included family collaboration, parental attitudes, the child’s motivation, environmental conditions, and economic circumstances. Participants stated that active parental involvement in the education process is essential but noted that financial constraints could sometimes hinder the teaching process. Imitation skills were taught using a combination of natural behavioral approaches and structured methods. It was noted that instructional processes were tailored to the individual needs of the students. Challenges encountered during the teaching process included performance anxiety, difficulties in teaching different types of imitation, and variations depending on the degree of ASD severity. Additionally, insufficient interdisciplinary collaboration was identified as a factor affecting the teaching process. Teachers highlighted the need to improve teacher training programs, increase parental awareness, and provide supportive resources for the teaching of imitation skills. The findings of this study were discussed in light of the relevant literature, and suggestions were made.