Rabbâni gelenekte Rabbi Yişmael’in tevrat tefsiri için oluşturduğu on üç yorum kuralı

Abstract

Rabbâni Yahudilik, M.S. 70 yılında Yahudi Mabedinin ikinci kez yıkımı sonrasında, Mabet’e bağlı dinî yaklaşım ve uygulamaların ortadan kalkması ve bunun yerini Yahudi Kutsal Kitabı ile onun yorumlarının aldığı dönemin adıdır. Bu sebeple Rabbâni Yahudiliğin te melini TaNaH ve yorumu oluşturmaktadır. Rabbâni Yahudiliğe göre Tanrı Sina’da Hz. Musa’ya Tora ile birlikte onun yorum kuralları ve bunlara uygun yapılan yorumlarını da vermiştir. Bu sebeple rabbiler tarafından yapılan bu yorumlar ilahi vahyin bir parçasıdır. Rabbâni Yahudilikte Hillel’e izafe edilen yedi yorum kuralı (middot), alanında ilk basamaktır ve kendisinden sonra geliştirilen diğer yorum kurallarının temeli ve öncüsüdür. Rabbi Yişmael on üç yorum kuralını R. Hillel’in yedi yorum kuralını geliştirerek elde etmiştir. Hatta onun bazı kuralları Hillel’in kurallarıyla birebir aynıdır. R. Yişmael’e izafe edilen on üç yorum kuralı Rabbâni Yahudilik için çok daha merkezî bir role sahip,tir. Ancak yorum kurallarının kökeni, kullanılması ve liste haline getirilmesiyle ilgili çeşitli tartışmalar da bulunmaktadır