Ülke derecelendirme notlarının borsa endekslerine etkisi: İMKB 100 endeksi üzerinde bir model denemesi

Abstract

Globallesme ve uluslararası piyasaların entegrasyonu sebebiyle; ihraç edilen menkul kıymetlerin ve ihraçcılarının kredibilitesi ile trendini uluslararası standartlarda ölçen, yükümlülüklerin karsılanabilme kapasitesi ve istekliligini karsılastırarak sınıflandıran derecelendirme sistemi büyük önem kazanmıstır. Basel II Uzlasısının uygulanmasıyla birlikte, derecelendirmenin yaygınlıgı ve etkileri artacaktır. Derecelendirme sektöründeki oligopolcü yapıda; Fitch, Moody’s ve S & P sirketlerinin mutlak hakimiyeti bulunmaktadır. Derecelendirmelerin ekonomik krizleri öngöremedigi, kasıtlı veya hatalı olarak düsük veya yüksek verilebildikleri elestirileri yaygın olsa da, ihraçcıların derecelendirme notlarının temerrüde düsme oranlarıyla karsılastırılması, yapılan derecelendirmelerin basarısını kanıtlamaktadır. Yüksek derecelendirme notuyla ifade edilen “düsük risk”, “düsük risk”tir; “sıfır risk” degildir. Türkiye’de ulusal kredi derecelendirme kurulusu bulunmamaktadır. SPK, derecelendirme sektöründeki üç büyük derecelendirme kurulusunun Türkiye’de kredi derecelendirme faaliyetinde bulunmasını uygun görmüstür. Borçlanma maliyetinin belirlenmesinde büyük etkisi olan ülke derecelendirme notları, yüksek kamu borcu olan Türkiye için büyük önem arzetmektedir. Bu çalısmada, Türkiye ekonomisinin durumunu ve trendini yansıtan ülke derecelendirme notlarının, ekonominin bir baska göstergesi olan _MKB 100 endeksine etkisi ekonometrik modeller kurularak incelenmistir. Ülke derecelendirme notlarını rakamsal olarak ifade edebilecek bir ölçek gelistirilmis, volatilitesi ve enflasyonla etkilesimi sebebiyle _MKB 100 endeksini YTL, USD / Cent bazında, dogrusal ve logaritmik olarak açıklayabilecek modeller olusturulmus, modellerdeki açıklama katsayılarının çok yüksek oldugu bulunmustur. Gecikmeli bagımsız degiskenlerin etkisi görülmediginden, öngörü yapılamamıs; ancak, gözlemlenmis dönemlerin tahmini yapılabilmistir. Modellerin tahmin basarısı aylık bazda düsük, orta vadede yüksek çıkmıstır. Hesaplanan endeks degerleri, gerçeklesen degerlerin yönelebilecegi bir trendin göstergesi olarak algılanabilmektedir. Türkiye gibi derecelendirme notu sık degisen bir ülkede; ülke derecelendirme notlarının, orta vadeli yatırımların yönlendirilmesi ve endeksin orta vadede trendinin tahmin edilmesi için kullanılması mümkündür.As a result of globalization and the integration of international markets, the rating system has evolved to provide comparable information about the credibility of debt issuers and securities. The most important criticisms made about ratings is that they are intentionally underrated or overrated, or that they lack success in forecasting economic crises. However, comparing the ratings of issuers with the issuers’ default rates proves that ratings are quite successful. The risk of a high rating is a low one, and a “low level of risk” does not imply “zero risk”. Sovereign ratings, just like stock exchange indices, serve as an indicator for the economy. In this study, the econometic model constructed has proven the heavy influence of Turkey’s sovereign ratings on the _SE National 100 Index. Firstly, a scale was introduced for converting sovereign ratings to numbers. Considering inflationary effects and the volatility of the index, linear and logarithmic models in terms of NTL and USD / Cent were constructed. Lagged sovereign ratings were insignificant; therefore, forecasting was not possible. Prediction of observed data was unsuccessful on a monthly basis; however, it proved to be successful in the medium term. Comparing the estimated values of the index with the observed values served as a signal about the trend of the index in the medium term. In a developing country like Turkey with frequent ratings changes, sovereign ratings can be used to construct models for predicting the values and the medium term trends of the stock indices in Turkey.