Şaban b. Mustafa’nın (ö. 1097/ 1686) Kitab-ı Güzide fî-İlmi’t-Tecvîd adlı eserinin tenkitli neşri

Abstract

İlâhî kelamın aslî halinin korunup hatasız, düzgün ve güzel okunması gayesiyle sistematikleşen kıraat ve tecvîd ilmine dair, Kur’ân-ı kerîm’in nuzül tarihinden günümüze kadar çok sayıda eser telif edilmiştir. Çeşitli dillerde ve farklı muhtevalara sahip eserlerin vücut bulduğu Osmanlı Dönemi, kıraat ve tecvîd ilminin en parlak zamanlarındandır. Bu çalışmada incelenip tenkitli neşri yapılan Kitab-ı Güzîde fi-‘İlmi’t-Tecvîd adlı eser de Osmanlı’nın ilk reîsülkurrâlarından Şaban b. Mustafa (ö. 1097/ 1686) tarafından 11/ 17. yüzyılda Türkçe olarak kaleme alınmış bir tecvîd risalesidir. Eserin tespit edilen yetmiş dört nüshasından beşi seçilerek inşa edilen tenkitli neşir metni üzerine yapılan bu çalışmada müellifin biyografisi verilmiş, hocalarının ve talebelerinin hayatlarına değinilmiştir. Ayrıca eserin muhtevası, incelemesi, üslubu, yöntemi ve nüshaları gibi esere ait bilgilerin yanı sıra, tenkitli neşirde kullanılan yöntemler ve oluşturulan nüsha şeceresi ele alınmıştır.

Numerous works on the science of recitation and tajweed, which have been systematized with the aim of preserving the original form of the divine word, have been compiled from the date of the Qur'an to the present day. The Ottoman Period, where works in various languages and with different contents came into being, is one of the brightest times of the science of recitation and tajweed. The book called Kitab-ı Güzide fi-‘İlmi't-Tajweed, which was examined and criticized in this study, is a tajweed treatise written in Turkish in the 17th century by Şaban b. Mustafa (d. 1097/ 1686), one of the first reîsü’l-kurrâ of the Ottoman Empire.In this thesis, seventy-four manuscripts were identified and five of these manuscripts were selected to build an edition-critic text. To begin with, the biography of the author is given, and the lives of his teachers and students are mentioned. In addition, the information about the work such as the content, analysis, style, method and copies of the work, as well as the methods used in edition-critic and the genealogy of the hand writtens were discussed.