Fahreddin Er-Razi’nin Mefatihu’l-gayb’ında mu’tezile: cübbailer örneği

Abstract

tezile, Ebû Ali el-Cübbâî, Ebû Hâşim el-Cübbâî, Fahreddin er- Razî, Mefâtîhu’l-gayb ÖZET FAHREDDİN er-RAZÎ’NİN MEFÂTÎHU’L-GAYB’INDA MU’TEZİLE: CÜBBÂÎLER ÖRNEĞİ Ebû Ali el-Cübbâî ve Ebû Hâşim el-Cübbâî Mu’tezile ekolünün en önemli kelâmcılarındandır. Mu’tezîlî kelâm düşüncesinin sistemleştirilmesinde ilk aşamayı teşkil eden Cübbâîler’in eserlerinden hiçbiri günümüze ulaşmamıştır. Ancak onlardan sonra gelen Mu’tezîlî âlimler yazdıkları eserlerde onlardan pek çok alıntılarda bulunmuşlardır. Cübbâî ekolünün takipçilerinin kaynaklarından ve Fahreddin Râzî’nin ünlü tefsiri Mefâtîhu’l-gayb’dan öğrenebildiğimiz görüşler, onların sistemlerini ve düşünce yapılarını anlamamızı sağlamaktadır. Bu çalışmada Cübbâîler’in düşüncelerine detaylı olarak yer verilmiştir. Çalışmada ilk olarak Mu’tezile mezhebinin kelâm tarihindeki yeri ele alınmış ve Cübbâîler’in mezhep içindeki konumlarına değinilmiştir. Daha sonra onların düşünce sistemleri “beş ilke” açısından incelenerek ortaya konulmuştur. Mutazila, Abû Ali al-Jubbâî, Abû Hashim al-Jubbâî, Fakhr al-Din al-Râzî, Mafatih al-Ghayb

MUTAZILA IN FAKHR al-DIN al-RÂZÎ’S MAFATIH al-GAYB: EXAMPLE OF JUBBA’IS Abu Ali al-Jubba’i and Abu Hashim al-Jubba’i are two of the most important Mu’tazilite theologians. The works of Jubba’i which constitute the first step in the systematizâtion of Mu’tazila have not survived until the present time. However, later Mu’tazilite scholars, following Jubba’i School, wrote many books including many quotations from these works of Jubba’i school. We can understand their systems and frames of mind thanks to these quotations and Mafatih al-Ghayb (The Keys to the Unknown) known as the most famous exegesis work of Fakhr al-Din al-Râzî. This study has presented detailed information about the thoughts of Jubba’i School. In this study, we have focused on some main points. The first point is that we have referred to the importance of Mu’tazila school in Kalam history. Another point is that we have mentioned biographies of Jubba’is. Later, their systems of thought are clarified by examining the ‘five principles’.