Post truth çağda ideolojik farklılıkların medya içeriklerine yansıması : Boğaziçi Üniversitesi protestoları örneği

Abstract

Medyanın temel görevi toplumu doğru ve tarafsız bir şekilde bilgilendirmektir. Kitle iletişim araçlarının tümünü ifade eden yapıda kullanılan medya, hâkim ideolojiyi yaygınlaştıran etkili araçlar olarak da nitelendirilmektedir. Ancak günümüzde, toplumun en temel hakkı olan haber alma hakkının manipüle edildiği görülmektedir. Medyanın iktidar yapıları ile ilişkisi, yayın politikası, egemen güçler, çıkar ilişkileri ve eko-politik unsurlar bu durumun başlıca sebepleri arasında yer almaktadır. Medya kuruluşlarının ve özellikle de haber medyasının, temel işlevlerinden biri olan toplumu bilgilendirme bağlamında gerçeklere gereken önemi vermekten uzaklaşmaya başladıkları noktada da bu durum “post truth” kavramını beraberinde getirmektedir. 2016 yılından itibaren daha yaygın olarak kullanılmaya başlanan post truth kavramı üzerinde değerlendirme ve çalışmaların üretilmeye başlanmasıyla birlikte bu kavramın genellikle siyasetle ilişkilendirildiği de göze çarpmaktadır. Bu alanda ivme kazanan kavram, ilerleyen zamanda iletişim alanında da yer bulmuştur. Post-truth olarak nitelendirilen bu çağın haberleşme süreçlerinde, enformasyon kişiye ya da kuruma bağlı olarak değişikliğe uğramaktadır. Bu değişiklik çoğu zaman enformasyonun gerçeklik ile ilişkisini yitirerek toplumu “inşa edilen bir gerçeklikle” baş başa bırakmaktadır. Medyada yer alacak olan içeriklere karar verilirken, kamuoyunu aydınlatmaktan önce bağlı bulunan medya kuruluşunun ideolojisinin ve siyasi karar verme mekanizmalarında etkili olan güçlerle ilişkisinde, kendini nereye ve ne şekilde konumladığı ön plana çıkmaktadır. Bu gelişmeler göz önünde bulundurulduğunda da bütün bu “yerleştirmelerin”, filtrelemelerin ve sonuçta “hakikatin yeniden inşasının post truth kavramıyla birlikte ve bu kavramın kapsadığı bütünlük içinde değerlendirilmesi gerektiği, bu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın temel varsayımı da anaakım medya kuruluşlarının haber içeriklerini, sahiplik yapıları, ideolojileri ve siyasi iktidarla (“muhaliflik” ve/ veya “yandaşlık” temelindeki) ilişkilerinin biçimi doğrultusunda sunarak, “farklı ve çeşitli gerçeklikler” yaratma eğilimi taşıyabilmeleridir. Çalışmanın örnek olay olarak temel çerçevesini de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip ERDOĞAN tarafından Boğaziçi Üniversitesi’ne rektör ataması üzerine başlayan Boğaziçi Üniversitesi protestoları oluşturmaktadır. Çalışmada, Türkiye’de birbirlerinden farklı ideolojilere sahip iki gazetenin on beş günlük sürede yayınladığı, yaşanan olaylarla ilgili haber içerikleri incelenecektir. Söz konusu inceleme, post-truth çağın gerçeklik sorunsalını ortaya koyma açısından önem taşımaktadır. Ayrıca ülkenin önemli bir süre gündemini oluşturan bir toplumsal olay bağlamında ele alınması araştırmanın güncelliği açısından da önemlidir. Çalışmada kuramsal çerçeveyi, post-truth ve ideoloji kavramları oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin nitel araştırma yöntemi ile analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Bu anlamda, ideolojileri ve siyasi iktidar ve siyasi karar vericilerle ilişkileri birbirinden çok farklı olan “Birgün” ve “Sabah” gazeteleri seçilmiştir. Seçilen bu gazeteler 01.01.2021 ve 01.15.2021 tarihleri arasındaki Boğaziçi Üniversitesi Protestoları ile ilgili haberlerin incelenmesi hedeflenmektedir. Çalışmanın sonunda, seçilen 2 gazetenin söz konusu konuyla alakalı haber üretim süreçlerinde, ürettikleri haber içeriklerinin ideolojik yapıları ile ilgili olup olmadığını ve böylece post-truth kavramını besleyip beslemedikleri ortaya konulacaktır. Medyanın, post-truth yaklaşıma entegre bir şekilde varlığını sürdürüp sürdürmediği de bu çalışmanın ışığında yanıt bulacaktır.

The media's primary responsibility is to correctly and impartially inform the people. The media, which is used in the structure that expresses all of the mass media, is also described as effective tools that disseminate the dominant ideology. However, it is now clear that society's most fundamental right, the right to receive knowledge, has been abused. The relationship of the media with power structures, broadcasting policy, dominant powers, relations of interest and eco-political factors are among the main reasons for this situation. This situation brings with it the concept of post truth at the point where media organizations and especially the news media start to move away from giving the necessary importance to the facts in the context of informing the society, which is one of their main functions. With the beginning of evaluations and studies on the concept of post truth, which has been used more widely since 2016, it is also striking that this concept is generally associated with politics. The concept, which gained momentum in this field, has also found a place in the field of communication in the future. In the communication processes of this age, which is described as post-truth, information changes depending on the person or institution. This change often leaves the society with a “constructed reality” by losing the relation of information with reality. When deciding on the contents to be included in the media, before informing the public, the ideology of the affiliated media organization and its relationship with the forces that are effective in the political decision-making mechanisms, where and how it positions itself come to the fore. Considering these developments, the starting point of this study is that all these placements, filters and ultimately the reconstruction of truth should be evaluated together with the concept of post truth and in the integrity covered by this concept. In this context, the main assumption of the study is that mainstream media organizations tend to create “different and diverse realities” by presenting their news content in line with their ownership structures, ideologies, and the form of their relations with the political power (based on “opposition” and/ or “support”). The basic framework of the study as a case study is the Boğaziçi University protests, which started after the appointment of the rector to Boğaziçi University by President Recep Tayyip ERDOĞAN. In the study, the news contents of two newspapers with different ideologies from each other in a fifteen-day period in Turkey about the events will be examined. The aforementioned analysis is important in terms of revealing the reality problematic of the post-truth age. In addition, considering the country in the context of a social event that has been on the agenda for an important period of time is also important in terms of the actuality of the research. The theoretical framework in the study consists of the concepts of post-truth and ideology. It is aimed to analyze the research data with the qualitative research method. In this sense, “Birgün” and “Sabah” newspapers, which have very different ideologies and relations with political power and political decision makers, were chosen. It is aimed to analyze the news about Boğaziçi University Protests between 01.01.2021 and 01.15.2021 in these selected newspapers. At the end of the study, it will be revealed whether the news content they produce in the news production processes of the 2 selected newspapers is related to their ideological structure and thus whether they feed the concept of post-truth. Whether the media continues to exist in an integrated manner with the post-truth approach will also find an answer in the light of this study.