Yüksek yargı organlarınca esas alınan ölçütler ve belediye kanununun temel müesseseleri ışığında belediye idareleri

Abstract

Belediye, Yargısal Denetim, Ölçüt ÖZET Devlet denilen aygıtı meydana getiren tüm unsurlar gibi, yerel yönetimlerin denetlenmeleri de hukuk devleti ilkesinin bir gereği ve sonucudur. Anayasa’nın 125/ 1 inci fıkrasının “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.” hükmü ile 127/ 4 ve 5 inci fıkraları, yerel yönetimlerin ve organlarının idari denetim ve yargısal denetime tabi olduğunu ortaya koyan anayasal dayanaklardır. Çalışmada, beledî nitelikli konularla ilgili olarak yargı organları tarafından verilen kararlarda esas alınan ölçütlerin belediye hukuku açısından yorumlanması, bu ölçütlerin Belediye Kanunu’nun temel müesseselerinin gelişimine etkisi ve yargı kararları ile ortaya çıkan somut görüntünün açıklamalı olarak izah edilmesi amaçlanmıştır. Danıştay, Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu’nun belediye idarelerini konu eden kararlarının yanında, beledî nitelikli düzenlemeleri konu eden Anayasa Mahkemesi kararları da çalışmanın kapsamı içerisine alınmıştır. Çalışmada belediye idarelerini konu alan yargı kararlarına “ölçüt” perspektifinden bakılmış, kararın içindeki somut görüntüden ziyade adeta karardan soyutlanılarak, ilgili yargı organının esas aldığı ölçüt belirlenmiş ve konu edilmiştir. Beledî nitelikli konuların, eylemlerin yargısal denetimi sürecinde esas alınan ölçütlerin belirlenmesi amaçlandığından, yargı dışı denetim müesseselerine (idari denetim, siyasi denetim, kamuoyu denetimi ve kamu denetçisi denetimi) değinilmemiştir. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, yargı kararları ile somutlaşan belediye hukukunun, güncel ve gelişen hukuka katkı sağlayabilecek, bu noktada farkındalık oluşturabilecek salt belediye hukukuna ait ölçütler ile birlikte hukukun diğer dallarını da ilgilendirebilecek ölçütler belirlenmiş ve belirlenen bu ölçütler belediye hukuku ölçeğinde izah edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, 5393 sayılı Belediye Kanunu çerçevesinde, belediye hukukunun temel müesseseleri konu edilmiştir. Belediye Kanunu çerçevesinde belediye hukukunun temel müesseselerinin konu edilmiş olmasındaki amacımız, yargı kararları ile somutlaşan sorunların mevzuat açısından nasıl bir çözüme kavuşturulmak istendiğinin ve mevzuatın bu noktada bir gelişim içerisinde olup olmadığı ile istenilen amaca hizmet edebilecek yeterliğe sahip olup olmadığının tespit edilebilmesi olmuştur. Üçüncü bölümde ise, gerek belediye hukukunu gerekse hukukun diğer dallarını da ilgilendirebilecek ölçütlere ulaşmayı sağlayan, somut vakalar karşısında yargı organlarınca (Anayasa Mahkemesi, Danıştay, Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu) verilen kararlar, açıklamalı ve yorumlu olarak ele alınmıştır. Key Words: Municipal, Judicial Review, Criteria

As all elements which constituting government, Review of public administrations is a part and result of principles of the state of law. 127/ 4 and 5 section numbers in Turkish Constitution are ground to administrative control and judicial review of local administrations with the clause “The way to justice for all activities and procedures of administration is open.” in section no 125/ 1. In the study, the aim is interpreting basic standards as municipal law in decisions of judicial bodies about their topic, developing effects of these standards on municipal law organs and expositional explaining the concrete view occurring with judicial decisions. This study contains Supreme Court decisions dealing with municipal arrangements as well decisions dealing with municipal administrations of Council of State, Court of Accounts and Supreme Election Committee. In the study, judicial decisions dealing municipal administrations are presumed as “Criteria”. By not viewing the concrete view in decision but being isolated from decision, the Criteria which relevant judicial organ bases is identified and issued. As the aim is to specify basing criteriaes about municipal topics and activities in judicial review process, this study does not mention extrajudicial review organs like administrative, political and public. The study contains three main sections. In the first section, criteriaes of municipal law which can contribute current and developing law, like criteriaes of other law branches are identified after municipal law with concretizing with judicial law. Then these criteriaes are tried to explain in the example of municipal law. In the second section, Main organs in municipal law are mentioned under 5393 number in municipal law. Studying main organs of municipal law, our aim is to determine how desired to settle the conflict concretizing disputes with judicial decisions, whether legislation is improving or not and its capacity of serving desired aim. In the third section, decisions of judicial bodies (Supreme Court, Council of State, Court of Accounts and Supreme Election Committee) are examined with exposition and interpretation under criteriaes concerning not only municipal law but also law’s other branches on concrete cases.