İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA

Abstract

Her hile eyleminin temelinde üç unsur bulunmaktadır. Bunlar; baskı, fırsat ve haklı göstermedir. Bu üç unsurunda insan yaşamında yer alması hile olaylarının sıkça yaşanabileceğinin bir göstergesidir. Hileli eylemler sonucunda oluşturulan finansal tablolar ve bu finansal tablolara dayanarak karar veren bilgi kullanıcılarının verdikleri kararların yanlış olmasına neden olmaktadır. Hileler, işletmeye sadece maddi olarak zarar vermeyip işletmelere olan güveni sarsarak ve kurum imajını zedeleyerek işletmenin sürdürülebilirliğinin önüne geçmektedir. İşletmelerde hilenin olumsuz sonuçlarının yaşanmaması için iç kontrol sisteminin kurulması ve etkin olarak çalıştırılması gerekmektedir. Çalışmamızda iç kontrol sisteminin meydana gelebilecek hilelerin önlemedeki etkisine yönelik anket çalışması yer almaktadır. Bu amaçla çalışmanın ana kütlesini oluşturan BİST İmalat Sektöründe bulunan 179 işletmeye 30 soru yöneltilmiştir. Veriler tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerden frekans analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda işletmede uygulanan etkin bir iç kontrol sisteminin meydana gelebilecek hilelerin önlenmesinde önemli bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

In every fraud act, fundamentally, there are three main factors. These are pressure, opportunity, and rationalization. The fact that all these three factors are a part of human life show that fraud acts could frequently occur. Financial statements that are a product of frauds cause information users who make decisions based on these statements to go wrong. Frauds do not only cause financial loss, but also damages their reliability and image which consequently prevents sustainability. In order to avoid negative effects caused by results of frauds, an internal control system should be established and actively operated. In our study, a survey on how internal control systems affects preventing frauds has been conducted. In this survey, 179 organizations from BIST (Istanbul Stock Exchange) manufacturing sector, which forms the main mass of this study, were asked 30 questions. Data has been evaluated using, a descriptive statistical method, frequency analysis. The results of this study leads to the conclusion that actively applied internal control systems in organizations play a significant role in preventing potential frauds.