MEMLÜKLER DÖNEMİNE AİT ARUZ KONULU TÜRKÇE BİR ESER:_x000D_ KÂDÎ ABDULLAH MÜNŞÎ-Yİ DİVRİĞÎ VE BAHRÎ’Sİ

Abstract

: Aruz, Arap edebiyatında ortaya çıkmış bir şiir ölçüsüdür. Halil b. Ahmed tarafından sistemleştirilmiş,_x000D_ İslam dinini kabul eden başka milletlerce de benimsenerek kullanılmıştır. Aruz konusunda Arap, Fars ve Türk_x000D_ edebiyatlarında birçok eser kaleme alınmıştır. Anadolu’da Türkçe telif edilen eserlerden biri Divriğili Kadı Abdullahi Münşî’nin Bahrî isimli eseridir. Biyografi kaynaklarında herhangi bir bilgi bulunmayan şairin hayatını eserlerinden_x000D_ öğreniyoruz. Kadılık ve münşîlik mesleğine mensup olan şair Divriği’nin Memlüklere tabi olduğu dönemde_x000D_ yaşamıştır. Eserini 1445’te kaleme almış, Memlük emiri el-Meliku’l-Mansûr Osman’a ithaf etmiştir. Emir, 1453_x000D_ yılında bir buçuk ay tahtta kaldığından şairin bu tarihten sonra öldüğünü düşünüyoruz. Bahrî, hezec bahrinin_x000D_ mefâ’îlün mefâ’îlün fe’ûlün vezni ile 235 beyit hâlinde nazmedilmiştir. Klasik eserlerin yazım geleneğine uygun_x000D_ olarak hamdele, salvele, sebeb-i telif ve medhiye bölümlerini ihtiva eden eserde asli aruz cüzleri, sebeb, veted ve_x000D_ fasıla adı verilen harf grupları, illetler ve isimleri sırayla anlatılmaktadır. Devamında daireler, bahirler ve vezinler_x000D_ hakkında bilgi verilmektedir. Son bölümde ise yazar kendi tasnifine göre daire ve bahirleri sıralamakta ve her biri için_x000D_ birer beyit örnek vermektedir. _x000D_

Arud is a prosody from Arabic literation. It systematized by Halil b. Ahmad (d. 791) who is one of_x000D_ the linguist and scholar. Arud becomes widespread and uses Persian and Turkish classical literature. There are some_x000D_ books which teach in Arabic, Persian and Turkish languages. Bahri is one of the arud books written in Turkish in_x000D_ fifteenth century by Qadi Abd-Allah Munshi. There is any knowledge in biographical books like tazkiras about Qadi_x000D_ Abd-Allah. We learn his life from his works. His was kadi, cadi, a judge of the canon law of Islam and munshi who_x000D_ composes documents in good official style. He lived in Divrigi in period of Mamelukes in Egypt because of that city_x000D_ Divrigi was dependent on them. Qadi Abd-Allah wrote his book in 1445 and dedicated to Amir al-Malik al-Mansur_x000D_ Utman. This Amir ascended the throne in 1453 and roled Egypt one and a half month. Bahri’s subject is arud and_x000D_ arud’s terms sabab, vatad, fasila, illat, daira, bahr and avzan