Yusuf B. Hüseyi̇n el-Ki̇rmastî'ni̇n mutavvel haşi̇yesi̇ tahki̇k ve tahli̇l

Abstract

Bu tez, Osmanlı Devleti'nde 9. yüzyılın bilim adamlarından İmam Sinaneddin Yusuf bin Hüseyin el-Kirmastî'nin (906 h.) Hâşiye ale'l-Mutavvel adlı eserinin meânî ilmi bölümüne dair bir tahkik ve incelemeyi ele almaktadır. Mutavvel, Sekkâkî’nin (626 h.) Miftâhu’l-ulûm adlı eserinin üçüncü bölümünün muhtasarı olan ve Hatîb Kazvînî tarafından (739 h.) telif edilen Telhîsu’l-Miftâh adlı kitabına Teftâzânî’in yazdığı şerhtir. Tezde yazarın biyografisinden, akademik hayatından, hocalarından, meslektaşlarından, en meşhur eserlerinden ve kitabında dayandığı kaynaklardan bahsedilmiştir. Belagat tarihi el-Kirmastî çağına kadar anlatıldıktan sonra Mutavvel hakkında ve el-Kirmastî’den önce üzerine yazılmış olan hâşiyeler anlatılmıştır. Daha sonra müellifin eserlerini yazımında kullandığı kaynakları ve müellifin hâşiyesinde kullandığı tasnif metodunu anlattım. el-Kirmastî'nin hâşiyesinde yaptığı yorumları anlattım. Son bölümü ise el yazmasının tahliline ayırdım. Bu bölümde, tahlil edilmiş metin, tahlile esas alınan nüshalar, el yazmasının başlığının tahlili ve el yazmasının yazarına atfedilmesinin belgelenmesi yer almaktadır.

This thesis deals with the investigation and study of the semantics section in HAŞİYE-Yİ ŞERH-İ MUTAVVEL by Imam Sunan al-Din Yusuf ibn Hussein al-Kirmasti (906 AH) , who is reverend scholar in the Ottoman Empire. This thesis also investigates Al-Mutawwal by Sa'd al-Din al-Taftazani which is one of the most important commentaries written on Al-Talkhis by Al-Qazwini (739 AH), where the latter summarized the third section of the book Miftah al-ulum by Al-Sakkaki (626 AH). The thesis includes the author's biography, his scholarly life, mentors contemporaries, his most famous works, and the sources he relied upon in his book. It discusses the history of eloquence until the time of al-Kirmasti. It also discusses Al-Mutawwal book and the annotations made on it before al-Kirmasti, the author's sources, his method of classification through his commentary, and presents al-Kirmasti's opinions in the annotations. The final section is dedicated to the verification of the manuscript, including the verified text, a description of the relied-upon copies in the verification, verifying the manuscript title, and authenticating its attribution to the author.