Selçuklu Anadolusu’nda ad ve ad verme gelenekleri (1075-1318)

Abstract

İsim verme sırasında icra edilen bazı davranışların uzun bir zaman içerisinde ve birçok nesil tarafından takip edilen bir âdete dönüşmesine ve bu âdetlerin belirli bir usûl ve kurala bağlanmasına ad verme geleneği denilmektedir. Her milletin kendine ait ve onun tarihinde çok özel bir yer tutan ad ve ad verme gelenekleri vardır. Bu ad ve ad verme âdetlerinin araştırılması sadece tarih çalışmaları için değil, aynı zamanda din, dil, kültür ve teşkilat çalışmaları için de son derece önemlidir. Çünkü, isimler ve isim verme âdetleri bir milletin dinî, sosyal ve kültürel mirasının kavramsallaşmış ve dil ile ifade edilmiş bir hâlidir. Dolayısıyla tarihî ve edebî metinlerde geçen şahıs adlarının ve ad verme âdetlerinin doğru bir şekilde tespit ve tahlil edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada Selçuklu Anadolusu’nda mevcut bulunan isim ve isim verme geleneklerinin tespiti, tahlili ve değerlendirilmesi ele alınmaktadır. Yani, Selçuklular zamanında Anadolu’da yaşamış Müslümanlar ile Moğollar tarafından kullanılan isimlerinin belirlenmesi, belirlenen bu adların hem etimolojik hem de anlamsal olarak doğru bir şekilde tespitinin yapılması ve ardından, tespiti yapılan bu isimlerin isim verme gelenekleri ile ilişkisinin kurulması bu araştırmanın ana hedefini oluşturmaktadır.Name giving tradition means that certain behaviors performed during name giving turn into a custom that is followed for a long time and across generations, and that these traditions are tied to a certain procedure and rule. Each nation has its own naming and naming traditions that occupy a very special place in its history. The research of these names and name giving customs is extremely important not only for the study of history, but also for the study of religion, language, culture and organization. Because names and naming customs are a conceptualized and linguistic expression of the religious, social and cultural heritage of a nation. Therefore, it is of great importance to correctly identify and analyze the personal names and name giving customs in historical and literary texts. This study examines the identification, analysis and evaluation of naming and naming customs in Seljuk Anatolia. In other words, the main goal of this research is to correctly identify the names used by Muslims and Mongols living in Anatolia during the Seljuk period, both etymologically and semantically, and then to establish the relationship between these identified names and naming traditions.