Yahya Kemal'in şiir dünyası (bilgisayarlı içerik çözümlemesi ışığında)

Abstract

Modern Türk şiirinin öncü şairlerinden Yahya Kemal, gerek edebî ürünleri gerek şiir hakkında ortaya koyduğu görüşleriyle Türk edebiyatının önemli dönüm noktalarından birini oluşturur. Şiirlerindeki şekil özellikleri ve kavram alanlarıyla, geleneği ve modernizmi birleştiren şair neoklasik yönelimin başarılı bir temsilcisi konumundadır. Bu çalışmada Yahya Kemal’e haklı bir başarı kazandıran Kendi Gök Kubbemiz, Eski Şiirin Rüzgârıyle ve Rubâîler adlı kitaplarında yer alan şiirleri incelenmiş, Rubâîler kitabının ikinci bölümünü oluşturan çeviri mahiyetindeki Hayyam Rubâîlerini Türkçe Söyleyiş’e ve tamamlanmamış yapısından dolayı taslak niteliğinde olan Bitmemiş Şiirler kitabına ise yer verilmemiştir. Ele alınan şiirler, metin tahlilinin nesnelliğini koruması adına bilgisayarlı içerik çözümlemesinden geçirilmiştir. Bu bağlamda Concordance ve Cibakaya adlı bilgisayar programlarından yararlanılmıştır. Söz konusu programlar aracılığıyla sözcük değeri saptanan şiirlerin bağlam özellikleri ve sayısal sıklıkları çalışmanın odağını oluşturmuştur. Bağlam özelliklerinde Concordance’ın, sayısal sıklık oranında Cibakaya’nın verilerinden yararlanılmış, bunlar aracılığıyla Yahya Kemal’in şiir dünyasını açımlamak hedeflenmiştir.

Yahya Kemal, a pioneer poet of the modern Turkish poetry, composes a milestone in the Turkish literature with his literary work and his insights on poetry. With the features and concept areas of his poems, the poet who combines tradition and modernism is a successful representative of the neoclassical orientation. In this study, his poems from his books Kendi Gök Kubbemiz, Eski Şiirin Rüzgârıyle and Rubâîler who have brought him a rightful success are analyzed, Hayyam Rubâîlerini Türkçe Söyleyiş which is the translation of the second part of the book Rubâîler and Bitmemiş Şiirler which is a draft because of its incomplete structure are not cited. The addressed poems have been examined by the computerized content analysis in order to preserve the objectivity of the text analysis. In this context, the computer programs named Concordance and Cibakaya have been utilized. The context characteristics and the numerical frequencies of the poems whose word value were determined through these programs have formed the focus of the study. For the context properties, Concordance’s data and for the numerical frequencies, Cibakaya’s data were used and through these, the realm of poetry by Yahya Kemal was aimed to be expounded.