Doğrudan-yansıtıcı yaklaşıma dayalı öğretimin kimya öğretmen adaylarının bilimin doğası görüşlerine etkisi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, doğrudan-yansıtıcı yaklaşıma dayalı bilimin doğası öğretiminin, kimya öğretmen adaylarının bilimin doğasına ilişkin görüşlerine, bilimsel epistemolojik inançlarına ve bilimsel süreç becerilerine olan etkisini incelemektir. Araştırmada, nitel ve nicel araştırma yöntemlerini bir araya getiren karma araştırma yaklaşımından yararlanılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması ve nicel araştırma yöntemlerinden tek grup öntest-sontest deneysel desen kullanılarak, aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır: 1-Kimya öğretmen adaylarının uygulama öncesi bilimin doğası boyutlarına ilişkin görüşleri nelerdir? 2-Doğrudan-yansıtıcı yaklaşıma dayalı bilimin doğası öğretiminin, katılımcıların bilimin doğası hakkındaki görüşlerine etkisi nedir? 3-Kimya öğretmen adaylarının uygulama sonrası bilimin doğası boyutlarına ilişkin görüşleri nelerdir? 4-Kimya öğretmen adaylarının bilimin doğası boyutlarına ilişkin görüşlerindeki değişim nedir? 5-Doğrudan-yansıtıcı bilimin doğası öğretiminin, kimya öğretmen adaylarının bilimsel epistemolojik inançlarına etkisi nedir? 6-Doğrudan-yansıtıcı bilimin doğası öğretiminin, kimya öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerine etkisi nedir? Araştırmanın çalışma grubunu kimya öğretmenliği son sınıfta öğrenim gören 22 öğretmen adayı oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak; Bilimin Doğasına Yönelik Görüşler Ölçeği-Form C (VNOS-C), Bilimsel Epistemolojik İnançlar Ölçeği, Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği, video kayıtları ve etkinliklere ilişkin çalışma kağıtları kullanılmıştır. Nicel verilerin çözümlenmesi için; SPSS 16.0 paket kullanılarak, normallik testleri ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde, doküman incelemesi, betimsel analiz ve içerik analizinden faydalanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, uygulama sonrasında öğretmen adaylarının bilimin doğasına ilişkin görüşlerinin, uygulama öncesine kıyasla, büyük oranda geliştiğini ortaya koymaktadır. Uygulama öncesinde katılımcıların birçoğu, bilimin doğasına ilişkin yanılgılar içeren zayıf bir anlayışa sahiptir. Doğrudan-yansıtıcı yaklaşım etkinliklerinin kullanıldığı öğretim sonrasında, bilimin doğasına ilişkin görüşleri; genellikle yanılgılardan arınmış ve bilgili hale gelmiştir. Görüşlerdeki değişim, bilimin doğasının her boyutu için aynı olmamıştır. En fazla gelişim gözlenen alanların; bilimsel bilginin deney ve gözleme dayalı doğası, teori yüklü doğası, sosyal-kültürel yapısı ve yaratıcılık-hayal gücüne dayalı doğası boyutları olduğu belirlenmiştir. Görüşlerdeki gelişimin en az olduğu alanlar ise; bilimsel kanunların değişebilirliği ile bilimsel teori ve kanun arasındaki ilişki boyutlarıdır. Ayrıca, uygulama öncesi katılımcıların geleneksel bilim anlayışına sahipken, uygulama sonrasında çağdaş bir görüşe geçiş yaptıkları; bilimsel epistemolojik inançlar ölçeği ile belirlenmiştir. Çalışmadan elde edilen bir diğer bulgu ise, bilimsel süreç becerilerinin sontest lehine anlamlı şekilde değişmesi olmuştur. ası, doğrudan-yansıtıcı yaklaşım, öğretmen eğitimi, fen eğitimi, kimya öğretmen adayları, bilimsel epistemolojik inanç, bilimsel süreç becerileri.

The purpose of this study is to investigate the effect of explicit-reflective nature of science instruction on prospective chemistry teachers’ views of nature of science, scientific epistemological beliefs and science process skills. In the study, mixed study approach, in which quantitative and qualitative research methods were combined, are benefited. By using case study as qualitative design and one group pretest-posttest experimental design, the following questions are explored: 1-What are prospective chemistry teachers’ views of nature of science aspects before the intervention? 2-What is the effect of explicit-reflective nature of science instruction on participants’ views of nature of science? 3-What are prospective chemistry teachers’ views of nature of science aspects after the intervention? 4-What are the changes in prospective chemistry teachers’ views of nature of science aspects? 5-What is the effect of explicit-reflective nature of science instruction on prospective chemistry teachers’ scientific epistemological beliefs? 6-What is the effect of explicit-reflective nature of science instruction on prospective chemistry teachers’ science process skills? The participants of the study are 22 prospective chemistry teachers who are in their final year of education. Data gathering instruments are Views of Nature of Science Questionnaire-Form C (VNOS-C), Scientific Epistemological Beliefs Questionnaire, Science Process Skills Questionnaire, video records and worksheets related to the activities. Normality and Wilcoxon Signed-rank tests are used for the quantitative data by SPSS 16.0 programme. Document analysis, descriptive and ideographic analysis are benefited for examination of the qualitative data. The findings of study show there is a major development in prospective teachers’ views of nature of science. Before the intervention, the majority of the participants holds naïve ideas and has misconceptions regarding the nature of science. After the explicit-reflective nature of science instruction, their misconceptions are reduced and their views of nature of science have become more informed. The changes in the views are not the same for each nature of science aspect. The development in their nature of science views are the most significant in empirical nature, theory-laden nature, social-cultural embeddedness and creative-imaginative nature of science aspects. However, the changes are the least contracted in views regarding the tentativeness of scientific laws and the relationship between scientific theories and laws. In addition to these findings, it is identified that before the intervention the participants have traditional science understandings whereas after the intervention, their views have become contemporary according to scientific epistemological beliefs questionnaire. Another finding gathered from the study is that participants’ science process skills have changed in favor of posttest significantly. Key words: Nature of science, explicit-reflective approach, teacher education, science education, prospective chemistry teachers, scientific epistemological beliefs, science process skills.