Vehbi Koç Büyükdere Evi'nde sergilenen Josephine Powell koleksiyonuna ait düz dokuma örneklerinin Anadolu düz dokuma sanatındaki yeri

Abstract

19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, Anadolu konar göçerlerinin ve küçük köylerdeki yerleşik halkın hızlı sanayileşme ve şehirleşmeden dolayı kuşaktan kuşağa aktarılarak gelen gelenek ve üretimleri ile bağları kopmuştur. Hayat şartlarındaki bu köklü değişiklikler kendi kullanımları için dokudukları düz dokuma yaygıları da etkilemiş, doğal boya kullanımı neredeyse son bulmuş, dokuyan insan sayısı oldukça azalmıştır. Var olan düz dokumalar da zaten ihtiyaçlarını karşılamak maksadıyla yapıldıkları için kullanılmaktan yıpranmış, sağlam bir şekilde kurtarılıp gelecek kuşaklara aktarılmaları her geçen gün zorlaşmıştır. Bu şartlar altında, Amerikalı fotoğrafçı ve koleksiyoner Josephine Powell, 1970’ler ile 1990’ların başı arasında yaptığı Anadolu gezileri sırasında oluşturduğu doğal boyalı ve 19. yüzyıl ile 20. yüzyıl başı arasına tarihlenen düz dokuma koleksiyonun önemi daha iyi anlaşılmaktadır. Vehbi Koç Vakfı’na bağışlanmış olan koleksiyonun bir kısmı Vehbi Koç Büyükdere Evi’nde 14 Temmuz 2018 ile 19 Ocak 2023 arasında sergilenmiştir. Sergilenen 35 örnek incelenmiş olup, çizimleri yapılmış, bölgesel olarak gruplanmış, literatür taramaları sonucu elde edilen benzer örnekler ile karşılaştırılmış ve değerlendirilmişlerdir. Böylelikle koleksiyonun incelenen örneklerinin Anadolu düz dokuma sanatı içindeki yerlerinin daha iyi anlaşılabilmesi amaçlanmıştır.

Since the second half of the 19th century, Anatolian nomads and the settled people in small villages have lost their ties with the traditions and productions which were passed down from generation to generation due to rapid industrialization and urbanization. These radical changes in living conditions also affected the spread of flatweaves they wove for their own use, the use of natural dyes almost ceased, and the number of people weaving decreased significantly. Since the existing flatweaves were already made to meet their needs, they have become worn out from use, it has become more difficult every day to be save them intact and pass them on to future generations. Under these circumstances, the importance of the naturally dyed flatweaves collection dated between the 19th century and the beginning of the 20th century, created by American photographer and collector Josephine Powell during her Anatolian trips between the 1970s and the early 1990s, is better understood. A part of the collection, donated to the Vehbi Koç Foundation was exhibited at Vehbi Koç Büyükdere House between 14 July 2018 and 19 January 2023. 35 exhibited samples were examined, their drawings were made, they were grouped regionally, they were compared and evaluated with similar samples obtained as a result of literature searches. Thus, it is aimed to better understand the place of the examined samples of the collection in Anatolian flatweave art.