ABD’nin Türkiye dış politikasında lider etkisi : Barack Obama ve Donald Trump operasyonel kod analizi

Abstract

Uluslararası ilişkiler teorilerinde, devletlerin dış politika davranışlarını açıklamada rasyonel ve bütüncül aktör varsayımı yaygın bir başlangıç noktasıdır. Ancak bu varsayım, devletleri yönlendiren insan faktörünü göz ardı ederek dış politikayı gerçekçi olmayan bir çerçeveye indirgemektedir. Bu doktora tezinin ele aldığı problem, rasyonel aktör yaklaşımının devletlerin karmaşık karar alma süreçlerini yeterince açıklayamamasıdır. Tezin amacı, liderlerin inanç sistemlerinin dış politika tercihlerindeki rolünü incelemektir. Bu doğrultuda, nicel bir ölçüm yöntemi olan VICS kullanılarak ABD başkanları Barack Obama ve Donald Trump’ın operasyonel kodları belirlenmiş ve bir norm grubuyla karşılaştırılmıştır. Böylece, uluslararası sistem ve devlet yapılarının göreli istikrarına rağmen lider değişiminin politika sonuçlarını etkileme potansiyeli incelenmiştir. Elde edilen bulgular, iki başkanın inanç sistemlerinin istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gösterdiğini ve bu farklılıkların ABD’nin Türkiye’ye yönelik politikalarına yansıdığını ortaya koymaktadır. Bu durum, rasyonel aktör varsayımının sınırlılıklarını teyit ederken, bireysel düzeydeki faktörlerin dış politika analizinde önemini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, tez, lider odaklı yaklaşımların dış politika analizlerine dahil edilmesi gerektiğini savunmakta ve gelecekteki araştırmalara liderlerin bilişsel profillerini daha sistematik biçimde inceleme yönünde öneriler sunmaktadır.In international relations theories, the assumption of rational and holistic actors is a common starting point in explaining the foreign policy behavior of states. However, this assumption reduces foreign policy to an unrealistic framework by ignoring the human factor that drives states. The problem this dissertation addresses is that the rational actor approach fails to adequately explain the complex decision-making processes of states. The aim of the thesis is to examine the role of leaders' belief systems in their foreign policy choices. To this end, using VICS, a quantitative measurement method, the operational codes of US presidents Barack Obama and Donald Trump were determined and compared with a norm group. Thus, the potential of leader change to influence policy outcomes despite the relative stability of the international system and state structures is examined. The findings reveal that the belief systems of the two presidents show statistically significant differences and that these differences are reflected in the US policies towards Turkey. This confirms the limitations of the rational actor assumption and emphasizes the importance of individual-level factors in foreign policy analysis. In conclusion, the thesis argues that leader-centered approaches should be incorporated into foreign policy analysis and suggests future research to examine the cognitive profiles of leaders more systematically.