Ödüllü resimli çocuk kitaplarındaki metin ve görsellerin değerler açısından incelenmesi

Abstract

Bireylerin değer edinim süreçleri çok küçük yaşlarda başlayarak hayatları boyunca edindikleri tecrübelerle birlikte şekillenmektedir. Değerler eğitimi için en kritik evre, bireyin çocukluk evresidir. Çocuklara yönelik hazırlanan ve çocukların değerlerle karşılaştığı ilk materyallerden olan resimli çocuk kitapları onların değer eğitimi ediniminde önemli bir rol üstlenmektedir. Bu nedenle resimli çocuk kitaplarının içerisinde barındırdığı değerlerin, olumsuz unsur ve davranışların incelenmesi önem arz etmektedir. Bu araştırmada ulusal ya da uluslararası alanda ödül almış 25 resimli çocuk kitabındaki metin ve görsellerinde yer verilen değerlerin, olumsuz unsur ve davranışların incelenerek ortaya konması amaçlanmaktadır. Araştırmada, doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Resimli çocuk kitapları, amaçsal örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırma dahilinde birçok ödüllü resimli çocuk kitabı incelenmiş olup bunlardan sadece ulusal ya da uluslararası düzeyde yüksek nitelik taşıyan ödüllü 25 resimli çocuk kitabı araştırma kapsamına dahil edilmiştir. Araştırmanın veri kaynağını oluşturan resimli çocuk kitapları içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir Araştırmacı tarafından hazırlanmış olan “Değer İnceleme Formu” uzman görüşleri dahilinde genişletilmiş ve inceleme 40 değer üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte resimli çocuk kitaplarındaki metin ve görsellerde yer alan olumsuz unsur ve davranışlar da incelenerek kodlanmış ve belirli başlıklar altında kategorize edilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda en sık rastlanan değerlerin dostluk (86), kararlılık (83) olduğu, en az rastlanan değerlerin ise adalet (3), temizlik (3), saygı (2) ve tutumluluk (1) olduğu belirlenmiştir. En sık rastlanan olumsuz unsur ve davranışlar; zararlı alışkanlıklar (9), alay etme (7), nefret (7), karamsarlık (7); en az rastlanan olumsuz unsur ve davranışlar hırsızlık (1), hilekârlık (1), intikam alma arzusu (1), rüşvet alma (1)’dır

An individual’s value-acquisition process begins at a very young age and is shaped by one’s experiences throughout life. Childhood is the most critical stage of an individual’s values education, and children’s picture books, written specifically for children, are among the first materials children encounter that reflect values. As such, children’s picture books play an important role in a child’s education and subsequent acquisition of values. For this reason, it is important to examine the values, negative elements, and behaviors reflected in children's picture books. The purpose of this research was to reveal the values, negative elements, and behaviors found in the texts and visuals of 25 nationally or internationally awarded children's picture books. The document analysis method of research was used for the study, and the selection of the children's picture books was determined by the purposive sampling method. Although many award-winning children's picture books were examined within the scope of this research, only 25 award-winning children's picture books with high national or international quality were ultimately included in this study. The content analysis method of research was used to analyze the children's picture books that constituted the research data source. The negative elements and behaviors in the text and visuals in the children's picture books were also examined, coded, and categorized under designated headings. As a result of the examinations, it was determined that the most common values were friendship (85) and determination (83), and the least common values were justice (3), cleanliness (3), respect (2), and frugality (1). The most common negative factors and behaviors were harmful habits (9), ridicule (7), hatred (7) and pessimism (7). The least common negative factors and behaviors were theft (1), deceitfulness (1), desire to take revenge. (1) and taking a bribe (1).