Yargı kararları ışığında haksız arama suçu

Abstract

YARGI KARARLARI IŞIĞINDA HAKSIZ ARAMA SUÇU TCK’nın 120. maddesinde “hukuka aykırı olarak bir kimsenin üstünü veya eşyasını arayan kamu görevlisi cezalandırılır” hükmü ile “haksız arama suçu” düzenlenmiştir. Hukuka aykırı arama yapılması neticesinde gerçekleşen haksız arama suçu işlendiğinde ulusal ve uluslararası hukukun koruma altına aldığı insan onuru, özel hayatın gizliliği, kişi hürriyeti, konut dokunulmazlığı hakları ihlal edilmiş olur. Anayasal güvence sağlanan bu hakların ihlali maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasını zorlaştırır ve aynı zamanda delillerin hukuk dışı olmasını doğurur. Hukuk devleti ilkesi gereği kolluk görevlilerinin yaptıkları her işlemde hukuka uygun davranmaları gerekmektedir. Kamu görevlilerinin aldıkları kararlarda ve uygulamalarında, insan haklarına uygun davranabilmeleri için sadece yasal düzenlemeler yapmak yeterli olmaz. İnsan hakları ihlali sonucunu doğuran uygulamaların cezai yaptırımla karşılaşması da en az yasal düzenlemeler kadar önem taşımaktadır. Çalışmamızda, öncelikle arama tedbiri ile ilgili kanuni düzenlemeler ayrıntılı olarak anlatılarak hukuka uygun bir arama yapılmasının şartları belirlenmiştir. Daha sonra arama ile benzeri diğer ceza muhakemesi tedbirlerinin farkları ortaya konulmuştur. Son olarak da hukuka aykırı arama yapılması halinde oluşacak suçun unsurları ve özel görünüş biçimleri ele alınarak haksız arama suçunun benzer suçlar ile ayrımı değerlendirilmiştir. Temenni ediyoruz ki; ceza yargılaması ile maddi gerçeğe ulaşmaya çalışılırken, uygulanan koruma tedbirleri esnasında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin maddeleri ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi uygulamaları değerlendirilerek, ulusal hukukumuzda uygulanması sağlanmalıdır. Bunun sonucunda da hukuk devleti ilkesine, insan onuruna aykırı işlem yapan kamu görevlileri hakkında gerekli yasal işlem yapılması suretiyle adil yargılama ilkesinin işlevselliği sağlanmalıdır.

THE CRIME OF UNFAIR SEARCH IN THE LIGHT OF JUDICIAL DECREES In Article 120 of the TCK, the crime of “unfair search” is regulated with the provision that “any public official who unlawfully searches a person's body or belongings shall be punished”. When an unlawful search is committed as a result of an unlawful search, the rights of human dignity, privacy, personal freedom, and home immunity, which are protected by national and international law, are violated. Violation of these constitutionally guaranteed rights makes it difficult to reveal the material truth and at the same time causes the evidence to be illegal. In accordance with the principle of the rule of law, law enforcement officers are required to act in accordance with the law in every action they take. It is not enough just to make legal arrangements so that public officials can act in accordance with human rights in their decisions and practices. It is at least as important as legal regulations that practices that result in human rights violations face criminal sanctions. In our study, first of all, the legal regulations related to the search measure were explained in detail and the conditions for a search in accordance with the law were determined. Then, the differences between the search and other similar criminal procedure measures are revealed. Finally, the elements of the crime that will occur in the event of an illegal search and the special appearance forms are discussed and the distinction between the crime of unfair search and similar crimes is evaluated. We hope that; while trying to reach the material truth through criminal proceedings, the articles of the European Convention on Human Rights and the practices of the European Court of Human Rights should be evaluated during the protection measures applied and their implementation in our national law should be ensured. As a result, the functionality of the principle of fair trial should be ensured by taking necessary legal action against public officials who act against the principle of the rule of law and human dignity.