Publication: Türkiye’deki para talebinin analizi
Abstract
Para politikasını belirlemek ülkelerdeki merkezi yönetimlerin veya merkez bankalarının ana görevlerinden biridir. Para talebini etkileyen faktörler makro iktisadın üzerinde durduğu ve birçok arastırmacının üzerinde çalıstığı ve teoriler gelistirdiği konulardandır. Para talebinin genel kuralları her ülkede birbirine benzer olmakla birlikte para talebini etkileyen faktörler ülkeden ülkeye bazı farklar gösterebilir. Bu ülkelerin gelismislik derecesine bağlı olabilir. Hatta aynı ülkede farklı dönemlerde para talebini etkileyen faktörler değisebilir. Bu çalısmada Türkiye’de para talebini etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve para talebinin tahmini için bir model denemesi yapılmıstır. Model denemelerinde yarı-logaritmik model uygulanmıstır. Bu analizlerin yapılması için SPSS kullanılmıstır. Model çalısmalarında para talebini etkileyen faktörler olarak reel gelir, tasarruf mevduatı faiz oranı, reeskont faiz oranı, interbank faiz oranı, hazine bonosu, borsa endeksi, enflasyon ve dolar dikkate alınmıstır. Bu değiskenlere ait 1989-2005 yılının verileri kullanılmıstır. Bu verilerle farklı dönemlere ait modelleme denemeleri yapılmaya çalısılmıstır. Sonuç olarak para talebine pozitif veya negatif etki eden çesitli parametrelerin katsayıları bulunmustur. Buna ek olarak modellerin anlamlılık testleri yapılmıstır. Hemen hemen tüm modellerde borsa endeksinin para talebinin üzerinde etkili olmadığı bulunmustur.
Determination of money policy is one the main function for governments or central banks of countries. Parameters affecting on money demand are subjects of Macroeconomics. Many investigators have been studying on these parameters and develop some theories. Parameters which affect on money demand can be different from one country to another, although the general principles of money demand are mainly the same in all countries. The relationships between money demand and some independent variables could be also different for different periods in the same countries. In this study, parameters affecting on money demand in Turkey are investigated using a semi-logarithmic regression model. In this model SPSS program is used. Parameters such as real GDP, wholesale price index, treasury bill, interbank over-night rate, discount rate, exchange rate (dollar), stock-exchange rate, time-deposit rate are selected as independent variables in the model. Data which are collected from different sources, includes term between 1989-2005. Some different periods are also applied between these years. For each model positive and negative coefficients of parameters are determined. It is seen that in all model stocks exchange doesn’t affect on money demand. As a conclusion this study estimates some consistent parameters which affect on money demand in Turkey and passes some statistical tests.
Determination of money policy is one the main function for governments or central banks of countries. Parameters affecting on money demand are subjects of Macroeconomics. Many investigators have been studying on these parameters and develop some theories. Parameters which affect on money demand can be different from one country to another, although the general principles of money demand are mainly the same in all countries. The relationships between money demand and some independent variables could be also different for different periods in the same countries. In this study, parameters affecting on money demand in Turkey are investigated using a semi-logarithmic regression model. In this model SPSS program is used. Parameters such as real GDP, wholesale price index, treasury bill, interbank over-night rate, discount rate, exchange rate (dollar), stock-exchange rate, time-deposit rate are selected as independent variables in the model. Data which are collected from different sources, includes term between 1989-2005. Some different periods are also applied between these years. For each model positive and negative coefficients of parameters are determined. It is seen that in all model stocks exchange doesn’t affect on money demand. As a conclusion this study estimates some consistent parameters which affect on money demand in Turkey and passes some statistical tests.