Milletlerarası inşaat tahkiminde tarafların ve sözleşmelerin çokluğu

Abstract

İnşaat sektöründeki gelişmeler, milletlerarası ölçekte büyük projelerin ve işbirliklerinin yolunu açmıştır. Geleceğe odaklı sürdürülebilir işler ortaya koymak üzere yeni çalışma biçimleri, işbirliği yolları, proje ve sözleşme modelleri geliştirilmiştir. Bu durum, bir inşaat projesi kapsamında kurulan sözleşme ilişkilerinin de çoğunlukla ikiden fazla tarafı ve birbiriyle bağlantılı sözleşmeleri içeren karmaşık bir yapıya bürünmesi sonucunu doğurmuştur. Yüksek maliyetler ile yürütülen inşaat projelerinin ve dolayısıyla ticari ilişkilerin devamlılığının sağlanabilmesi, sözleşmelerin ifası sırasında ortaya çıkan uyuşmazlıkların hızlı ve adil bir şekilde çözümüne bağlıdır. Tahkim ise sağladığı pratik faydalar sayesinde kompleks yapıdaki inşaat uyuşmazlıklarının çözümünde tercih edilen bir milletlerarası ticari adalet mekanizması halini almıştır. İnşaat endüstrisinde ve tahkim kurumlarında, zamanla, tahkim anlaşmasının kişi ve konu yönünden teşmilini mümkün kılan hukuki sebepler ile uyuşmazlıkla ilgili tarafların, bağlantılı sözleşmelerin ve karşı iddia ve taleplerin aynı yargılamada birlikte ele alınabilmesini sağlayan yöntemler geliştirilmeye başlanmıştır. Bu gelişmeler, önceden belirlenecek koşulların gerçekleşmesi halinde, tahkim yargılamasının üçüncü kişiler bakımından zorlayıcı biçimde uygulanmasına da zemin hazırlamıştır. Son yıllarda tahkim merkezlerinin kurallarına ve ulusal tahkim kanunlarına hızla yerleşen bu anlayış ve uygulamalar, taraf iradesini tahkim anlaşmasının imzalanmasına dayandıran dar yorumun geride bırakıldığını ve bunun yerine yargı yetkisi temelinde tahkim lehine geniş yorum ilkesinin benimsendiğini göstermektedir. Kanaatimizce kompleks yapıdaki inşaat uyuşmazlıklarının tahkim yoluyla çözümünde uygulanan yöntem ve koşullar, tahkimin hem iradî hem de yargısal özellik gösteren karma yapısı dikkate alınarak ve her iki özellik dengede tutularak belirlenmeli; bunlara yasal bir düzenleme kazandırılmalıdır. Bu itibarla tezimizde, milletlerarası ticari tahkim uygulamaları ile uyum sağlamak adına, Türk Milletlerarası Tahkim Kanunu’na eklenmek üzere hazırladığımız düzenleme önerileri sunulmaktadır.

Developments in the construction sector have paved the way for large projects and collaborations on an international scale. Focusing on the future, new methods of working and avenues for collaboration, project and contract models have been developed to create sustainability. This situation has resulted in the contractual relationships established within a construction project have often taken on a complex structure involving multiple parties and interdependent contracts. Ensuring the continuity of construction projects depends on the swift and fair resolution of disputes that arise during the execution of contracts. Arbitration has become a preferred international commercial justice mechanism in resolving such complex construction disputes thanks to the practical benefits it provides. Over time, legal reasons have begun to be developed that allow for the extension of the arbitration agreement and methods that enable the related parties, connected contracts, counterclaims and demands to be addressed together in the same proceedings. These developments have prepared the ground for the enforceable application of arbitration proceedings concerning third parties, provided that predefined conditions are met. This understanding and practices, which have rapidly settled into the rules of arbitration centers and national arbitration laws in recent years, show that the narrow interpretation that bases the party consent on the signing of the arbitration agreement has been set aside in favor of a broad interpretation. In our opinion, the methods and conditions applied in the resolution of complex construction disputes through arbitration should be determined by considering the mixed nature of arbitration, which has both voluntary and judicial characteristics, while maintaining a balance between these two features and a legal regulation should be given to them. In this respect, our thesis presents the regulatory proposals that we have prepared to be added to the Turkish Code of International Arbitration to comply with international commercial arbitration practices.