Türkiye’de kredi kart işlemlerinde bankalararası takas ve hesaplaşma sistemi

Abstract

Tüm toplumlar tarafından kabul gören ve pratik ödeme sistemi olarak kabul edilen para sisteminin, gelişen ekonomi ve piyasa koşullarıyla tüketicilerin ihtiyaçlarını karşılayamaması nedeniyle yeni ödeme sistemlerine ihtiyaç duyulmuştur. Bu nedenle ortaya çıkan kredi kartları bankacılık ve bireysel ticaretin en önemli ve en yaygın unsuru haline gelmiştir. Kredi kartları sektöründe birbirleriyle yarışa giren bazı bankalar, daha iyi hizmet vermek ve rekabette bir adım öne geçmek için birleşip ATM ve üye işyerlerini birbirlerine kullanıma açmışlardır. Bununla beraber yapılan işlemlerle ilgili alacak ve borçların hesaplaşması gittikçe zorlaşmaya başlamıştır. Bu nedenle, birden fazla banka ve kuruluş üye sayısı olan uluslararası kart merkezleri, bugünkü anlamıyla takas ve hesaplaşma sistemini kurmuşlardır. Kredi kartı ile yapılan bir alışverişin ardından üye işyerine, bankası tarafından belli oranda komisyon düşüldükten sonra işlem tutarı ödenir. Üye işyeri ile anlaşmalı banka, yapılan işlemi giden takas dosyaları içerisinde takas merkezine elektronik ortamda bildirir. Bankalar ile takas merkezi arasındaki bilgilerin karşılıklı transferi takas dosyaları aracılığıyla gerçekleştirilir. Takas dosyaları, ilgili kart merkezinin belirlemiş olduğu formata uygun hazırlanmalıdır. Aksi takdirde giden takas dosyaları, hata kontrol sürecinde reddedilir ve takas sürecine alınmaz. Takas sürecinin bitimiyle işlem bilgileri gelen takas dosyaları aracılığıyla muhatap bankaya bildirilir. Hesaplaşma raporları aracılığıyla takas merkezi tarafından; kart ihraç eden banka borçlandırılır, üye işyeri ile anlaşmalı banka alacaklandırılır. Kart ihraç eden banka, borçlu olduğu tutardan takas komisyonu olarak adlandırılan kısmı düşüldükten sonra kalan tutarı hesaplaşma bankasına virman emri verir. Üye işyeri ile anlaşmalı bankanın alacaklı olduğu tutarı tahsil etmesiyle birlikte takas ve hesaplaşma süreci sona erer. Her banka takas ve hesaplaşma süresince gerçekleşen bilgi alışverişinin kontolünü yaparak hesaplarının gönderilen raporla uyumlu olup olmadığını kontrol eder. Since the monetary system which is currently accepted as the practical payment system by all the societies, could not compensate the condition of the markets, the growing economy and the needs of the consumers, new payment systems become necessary. The credit cards that emerged for this reason, become the most important and widespread component of the banking and retail commerce. Some of the banks which compete with each other, chose to act together and open ATMs and merchants to the utilization of each other in an attempt to get one step ahead in competition. Because of this, the transactions concerning the assets and liabilities start becoming more difficult. For this reason, international card centers that have more than one member bank and institutions established clearing and settlement systems in today's meaning. After a shopping made by a credit card, the transaction amount is paid to the merchant after a deduction of a predetermined commission by its bank. The acquirer sends the transaction datas to the clearing center via clearing files in electronical environment. Mutual transfer within the banks and clearing center is achieved by clearing files. The clearing files must be prepared based on the format established by the international card center. Otherwise, it will be rejected and will not be integrated into the clearing process. With the completion of the clearing process, the transaction datas are sent by clearing files to the contrary bank The clearing center debits issuer and credits the acquirer based on the settlement reports. The issuer sends the amount to the settlement bank after a deduction of the clearing commission. The clearing and settlement process ends when the acquirer receives the amount. Every bank reconciles the reports and the accounts by controlling the data exchange during the clearing and settlement process.