İslam kaynaklarına göre düalist dinlerde uluhiyet inancı

Abstract

İslamî kaynaklarda Düalist kavramı Senevîyye kelimesi ile karşılanmaktadır ve bununla kastedilen mana, iki ilaha/ iki asla iman edilmesidir. Bu ilahlardan biri Nur (aydınlık) diğeri ise Zulmet (karanlık)'tir. Nur, tüm hayırların, iyiliklerin, Zulmet ise şerrin ve kötülüklerin yaratıcısı olarak kabul edilir. Düalist fırkaların ve dinlerin tümü, cins, cevher/ öz, fiil, mekân, sıfatlar ve suret bakımından inandıkları iki ilahın arasında mutlak olarak tezat olduğu inancına sahiptirler. İslamî kaynaklarda bir takım düalist fırkalar ve dinlerden bahsedilmiş, bunlar genelde Maniheizm, Deysâniyye, Merkûniyye, Mecûsîlik ve Mezdekiyye isimleri ile zikredilmiştir.Bu araştırmada ilk olarak İslâmî kaynaklarda, “düalist” kavramını karşılamak için kullanılan terimler ve bu terimlerin terimin delalet ettiği manaların ne olduğu ele alınacak ardından İslâmî kaynaklarda hangi din ve fırkaların düalist olarak tasnif edildiği incelenecektir. Ayrıca kaynaklarda geçen “Düalist” teriminin kullanımı ve delâleti ışığında birden fazla düalizmden bahsedilip edilemeyeceği değerlendirilecektir. Son olarak ise İslami kaynaklarda düalistlerin ulûhiyet inancının nasıl bilindiği ve yorumlandığı analiz edilecektir.

In the Islamic sources, the concept of the Dualist corresponds to the word of Al-Sanawiyya, which means that to be believed in two gods/ two origins. One of these two gods is Al-Nur (Light) and the other is Al-Zulmah (Darkness). The Light is known as the creator of all goodnesses and benefits, but the Darkness is the creator of all evils and harms. All of the dualistic religions and sects believe that their two gods are in stark contrast between their gender, essence, verb, space, qualities and shape. In the Islamic sources, there is many of dualistic sects and religions that are generally mentioned and recorded under these names; Manichaeism, Bardesanes, Marcionites, Magi and Mezdekism. Firstly, the terms used in Islamic sources to give a mean of the concept of dualist and what the meaning of these terms signify will be examined in this research, and then what religions and sects are classified as dualists will be also examined. According of the use of the term of duelist and its meaning in the sources and the possibility of mentioning more than one dualism will be evaluated.