Ortaokul matematik ders kitaplarındaki görevlerin matematiksel yaratıcılık bağlamında incelenmesi

Abstract

Gelişen dünya ile yaratıcı düşünen, kendi öğrenmelerinden sorumlu, çağa uyum sağlayan bireylerin yetiştirilmesi giderek önem kazanmaktadır. Bu durum bireylerin yaratıcı düşünme becerilerinin teşvik edilmesi gerekliliğini ön plana çıkarmaktadır. Öğretim programları ve bu öğretim programları ile hazırlanmış ders kitapları öğrencilerin okul yaşamlarında ihtiyaç duyduğu yaratıcı eğitim ortamlarının oluşması için önemli paydaşlar arasında yer almaktadır. Matematik ders kitaplarında öğrencilerin matematiksel yaratıcılıklarını geliştiren görevlerin yer alması, öğrencilere yaratıcı düşünme fırsatı veren ortamlar oluşturmaktadır. Bu çalışma ile matematik öğretim programlarında yer verilen yaratıcılık kavramının alana özgü yansıması olan matematiksel yaratıcılığı teşvik eden görevlerin ortaokul matematik ders kitaplarında yer alma durumlarının ortaya koyulması amaçlanmaktadır. Bu araştırmanın verilerini 2013 ve 2018 Ortaokul Matematik Öğretim Programlarına göre hazırlanmış matematik ders kitapları oluşturmaktadır. Bu kapsamda her iki öğretim programına göre hem Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) hem de özel yayınevlerinin hazırladığı 7. ve 8. sınıf seviyelerine ait toplamda sekiz kitabın incelemesi yapılmıştır. Araştırmanın amacına uygun olarak bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme kullanılmıştır. İncelenen ders kitaplarında yer alan problem, etkinlik ve örnek sorulardan oluşan görevler, altı ana kategori ve 18 alt kategoriden oluşan kavramsal çerçeveye göre analiz edilmiştir. Her bir ders kitabından 200 görev ve toplamda 1600 görev rastgele yöntemle seçilerek kodlamalar yapılmıştır. Yapılan kodlamaların analizi sonucunda iki öğretim programında da matematiksel yaratıcılığın teşviki konusunda katkıları olduğunu, yeni öğretim programının az da olsa daha fazla matematiksel yaratıcılığı desteklediği ortaya koyulmuştur. Öğrencilerde matematiksel yaratıcılığın gelişimi için mevcut öğretim programlarından yola çıkarak gelecekte hazırlanacak olan ders kitaplarındaki görevlerin nasıl olması gerektiği hakkında önerilerde bulunulmuştur.

With the developing world, it is becoming increasingly important to raise individuals who think creatively, are responsible for their own learning and adapt to the age. This situation brings to the fore the need to promote the creative thinking skills of individuals. Curricula, and the textbooks that are produced on the basis of them, are among the most important players in creating the creative educational environments that students need in their school lives. The inclusion of tasks that develop students' mathematical creativity in mathematics textbooks creates environments that give students the opportunity to think creatively. This study aims to identify the inclusion of tasks that promote mathematical creativity, which is a domain-specific reflection of the concept of creativity in mathematics curricula, in secondary school mathematics textbooks. The data of this study consists of mathematics textbooks produced according to the 2013 and 2018 secondary school mathematics curricula. In this context, a total of eight 7th and 8th grade mathematics textbooks prepared by both the Ministry of National Education and private publishers according to both curricula were examined. In accordance with the aim of the research, document analysis, one of the qualitative research methods, was used in this study. The tasks consisting of problems, activities and sample questions in the examined textbooks were analyzed according to the conceptual framework consisting of six main categories and 18 subcategories. From each textbook, 200 tasks and a total of 1600 tasks were randomly selected and coded. As a result of the analysis of the coding, it was found that both curricula contributed to the development of mathematical creativity and that the new curriculum supported mathematical creativity slightly more. In order to develop students' mathematical creativity, suggestions were made on how tasks in future textbooks should be based on the current curricula.