4-10 yaş grubu çocukların basit figür çizim gelişimindeki bilişsel karşılaştırmalar

Abstract

Bu araştırmada, Karmiloff-Smith'in RR (Representational Redescription) modeli temel alınmış ve 4-10 yaş grubu çocukların çizimlerindeki bilişsel sınırlılıklar ve bu sınırlılıkların gelişim sürecini etkileyen faktörler incelenmiştir. Yaşa ve sosyo-ekonomik duruma bağlı olarak çizim prosedüründeki değişiklikler Karmiloff-Smith'in RR modeli çerçevesinde betimlenmeye çalışılmıştır. Tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen araştırmanın evreni, İstanbul ili Kadıköy, Kartal ve Beşiktaş ilçelerindeki Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu'na bağlı özel okul öncesi eğitim kurumları ve ilköğretim kurumları; örneklemi ise Masal Çocuk Yuvası, İlhami Örnekal İlköğretim Okulu, 50. Yıl Cumhuriyet İlköğretim Okulu, Mahmut Kemal İnal İlköğretim Okulu ve Şişli Terakki Lisesi İlköğretim Bölümü'ne devam eden toplam 64 4-10 yaş grubu çocuğudur. Her çocuktan gerçek ev, olmayan ev, gerçek insan ve olmayan insan olmak üzere dört basit figür çizmesi istenmiş ve her çizim için öğelerin çiziliş sırası kaydedilmiştir. Çocukların çizimlerdeki başarıları, Karmiloff-Smith'in (1990) belirlemiş olduğu kriterlere bağlı kalınarak değerlendirilmiş, yaş ve sosyo-ekonomik düzeye göre karşılaştırılmıştır. Orta-üst sosyo-ekonomik düzeydeki çocukların olmayan ev ve insan çizimlerinde orta-alt sosyo-ekonomik düzeydeki çocuklardan anlamlı derecede daha başarılı oldukları belirlenmiştir. Benzer bir farklılık 7-10 yaş grubu çocukları lehine de bulunmuştur, ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildir. Buna karşın 7-10 yaş grubundaki çocukların daha çok çizim prosedürünün ortasından öğe çıkardıkları ya da ortasına öğe ekledikleri, 4-7 yaş grubundaki çocukların ise çıkarma ve eklemeleri daha çok çizim prosedürünün başına ya da sonuna yaptıkları saptanmıştır. Tüm bu sonuçlar orta-üst sosyo-ekonomik düzeydeki ve büyük yaş grubundaki çocuklardaki bilişsel sınırlılıkların daha az, düşüncede esnekliğin daha fazla olduğunu ortaya koymaktadır. Bu araştırmada elde edilen bulgular Karmiloff-Smith'in (1990) araştırma bulgular ile karşılaştırılmış, özellikle sosyo-ekonomik düzeye bağlı olarak ortaya çıkan farklılıklar Vygotsky'nin sosyo-kültürel gelişim kuramı temel alınarak açıklanmaya çalışılmıştır. In this study, we used children's simple drawings of common figures as an indictor of general constraints on internal representational change and flexibility. 64 children between ages 4 and 10 each produced four drawings. Each child was first asked to draw a house, followed by a drawing of a non-existent house. The same procedure was repeated for the drawing of a human being. For each drawing, the order in which the elements of the drawings were drawn was recorded carefully. This drawing procedure forced the child to break out of their normal and efficient drawing procedures and allowed us to obtain clues about the types of constraints that exist on children's internal representations. The drawings were compared according to age group and socio-cultural differences. Striking differences were found with respect to socio-cultural status in favor of the higher socio-economic status children. These children were significantly more successful than the lower socio-economic status children in the non-existent house/ man drawing, which indicated that they had more inter-representational cognitive flexibility. Age differences between the 4-7 and 7-10 year groups were also found but these differences were not statistically significant. However it was found that younger children tended to delete and insert elements either at the beginning or end of their drawing procedures whereas older children deleted and inserted element in the middle of their drawing procedures. Development, consistent with Karmiloff-Smith's Representational Redescription model, is considered to be in terms of reiterated cycles of change from sequentially constrained representations to representations that are structured and have features, which are flexibly ordered. This view of development is one that reconciles Fodor's nativism and Piaget's constructivism. The results obtained in this study are compared with Karmiloff-Smith's study (1990) and an account is given to explain socio-economic differences based on Vygotsky's socio-cultural development theory.