Publication: Bankacılıkta temel etik yaklaşım
Abstract
Bankaları diğer şirketlerden ayıran en önemli fark kendilerine verilen para toplama ve kredi açma ayrıcalığıdır, para toplama ayrıcalığı bankacılığı bir ‘’güven müessesesi’’ haline getirmektedir. Bir bankanın en büyük değeri bilançosunda görünmeyen bir unsur olan ‘’itibar’’dır. Bir bankanın itibarı yasalara ve mevzuata uyumun yanında , paydaşları ve toplumla olan ilişkilerinde adalet, güvenilirlik, saygı ve hoşgörü, mesleki sorumluluk, sosyal sorumluluk gibi mesleki etik değerlere uymasında yatar. İtibarın yok olması veya zarar görmesi bir güven müessesesi olan bankalar açısından telafi edilemeyecek zararlara yol açar. Bankalar artık kararlarını alırken karlılığı tek ölçüt olarak alamazlar, dünyadaki gelişime koşut olarak etik değerlere uyum, sosyal sorumluluk konularındaki yükümlülüklerini de en az karlılık kadar karar alma mekanizmalarının içine taşımak zorundadırlar. Hatta daha da ileri giderek yalnızca kendi yaptıklarından sorumlu olmakla kalmayıp, yatırım yaptıkları, finanse ettikleri veya mal ve hizmet sağlayıcısı olarak kullandıkları firma ve kuruluşların da davranışlarından sorumluluk hissetmeye başlamalıdırlar. Çalışmamızın ilk bölümünde etikle ilgili kavramsal çerçeve verilmiş, ikinci bölümde finans sektörü ve bankacılıkta etik konusu başlığı altında bankacılıkta temel mesleki ilkelerin neler olması gerektiği üzerinde durulmuş ve bu kapsamda yasalara ve mevzuata uyum, adalet, güvenilirlik, saygı ve hoşgörü, mesleki sorumluluk ve sosyal sorumluluk kavramları üzerinde durulmuştur. Çalışmada bankacılıkta ortaya çıkan etik sorunlar ; * insan kaynakları temelli etik sorunlar, * çıkar çatışmasından kaynaklanan etik sorunlar, * müşteri ilişkilerinden kaynaklanan etik sorunlar, * bankaların kendi arasındaki ilişkiler ile suç gelirlerinin aklanması bağlamındaki etik sorunlar olmak üzere dört ana başlık altında gruplanmış ve her bir başlık altında bankacılık sektörüne özgü etik konulara eğilinmiştir. Çalışma kapsamında yer alan Bankacılıkta temel etik konusundaki araştırma çalışması ile Türk bankacılık sisteminin etik açıdan görünümünü sektörü yakından tanıyan sektör çalışanlarının tanıklıklarıyla irdelemek, çalışanların sektör ve kendi bankaları hakkındaki etik uygulamalar konusundaki görüşlerini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Bu çalışma sonucunda
olarak ; sektörde çalışanlar kendilerine sorulan etik konulardan % 68 inde etik açıdan sorun bulunmadığı, % 28 i oluşturan grupta yer alan konularda ise etik açıdan sorun bulunduğu görüşündedir. Bu sonuç Türk bankacılık sisteminde etik açıdan iyileştirmeye açık önemli bir alanın da varlığına işaret etmektedir. Sonuçlara göre çalışanlarla ilişkiler, müşteri ilişkileri ve sosyal sorumluluk konuları, sorunların göreceli olarak yoğun olduğu alanlardır. * Sektörde karlılığın önplana çıkması, * müşterilerin kendilerine sunulan hak ve yükümlülükler ile riskler konusunda açık ve net bilgilendirilmemesi, * ücret düzeyinin yetersiz olması * ve önemli bir konu olarak çalışanların yükselmelerinde bankacılık etik ilkelerine bağlılığı ve uymanın değerlendirme ölçütü olarak alınmaması sorunlu alanların başında gelmektedir. Sektörde çalışanlar diğer sektörlerle karşılaştırdıklarında bankacılık sektörünü % 82 lik bir oran bankacılık sektörünü en etik ve daha etik olarak tanımlamakadır. Banka grupları arasında da kamu bankaları daha etik bulunmaktadır, ikinci sırada yabancı sermayeli bankalar gelmektedir. Özel bankalarda çalışanların kamu bankalarını ve yabancı sermayeli bankaları daha etik bulmaları kendi banka gruplarını daha etik bulma oranın oldukça düşük kalması bu banka grubunda etik uygulamalar açısından geliştirilecek alanların olduğuna işaret etmektedir. Araştırma sonuçlarına göre ; organizasyon yapısı açısından bankalarda etik açıdan en sorunlu alanların açık fark ile pazarlama – satış olması insan kaynakları ve operasyon bölümlerinin bunu takip etmesi de üzerinde durulması gereken bir husus olup bu alanlarda iyileştirme çalışması yapılması gerektiğine işaret etmektedir. Etik dışı uygulamaların sorumluları olarak ağırlıklı olarak yöneticiler gösterilmekte, ikinci neden etkin denetimin olmaması olarak belirtilmektedir. Bankacılık sektörünün etik açıdan iyileştirilmesi için başlıca önerilerimiz ; * Bankaların yönetim kurullarında yönetimsel görevler taşımayan bağımsız yöneticilerden oluşan etik komitelerinin teknik bilgi ve deneyimle desteklenerek güçlendirilmesi, göstermelik olarak bırakılmayıp işlev ile donatılması , * Denetim eksikliğini gidermek açısından Bankalar Birliği nezdinde Ombudsmanlık benzeri bir yapının oluşturulması, * Yönetim kuruluna ve üst yönetime doğrudan etik konusunda danışmanlık yapabilecek, etik konusunda eğitimden geçmiş profesyonel kurum içi etik yönetmeni uygulamasına geçilmesi, * Etik denetimleri uygulamasının başlatılması, * Bankaların sosyal sorumlulukları ve etik uygulamalar açısından bağımsız diş denetime kendilerini açması, banka üst yönetimlerinin etik farkındalığının arttırılması, * Etik liderlik uygulmalarının geliştirilmesi doğrultusunda bankaların programlar düzenlemeleri , * Yükselmede mesleki başarı yanında etik ilke ve kurallara uyumun da bir ölçüt olarak alınması, * Bankalarda sektör etik kodları ile yetinilmemesi, etik kod yazılmasını da içeren etik programlar hazırlaması, etik programların üst yönetim tarafından sahiplenilmesi, etik kültürün geliştirlmesi, * Sektör etik kodları yanında daha ayrıntılı düzenlemeler içeren davranış yönetmeliklerinin oluşturulması, burada sorumluluktan kurtulma yaklaşımı ile değil, adil çözüm bulmaya yönelik, sektörü ve hizmet alanları birlikte değerlendiren yaklaşımlar ön plana alınması, * Düzenli etik eğitimleri gerçekleştirilmesi, * Öncelikle özel mesleki beceri gereken denetim, sermaye piyasası işlemleri gibi alanlardan başlamak üzere hemen tüm alanlarda meslek örgütleri tarafından sertifikasyon sistemi getirilmesi * Bankaların kendi yaptıkları ile sorumlu olma yaklaşımı yanında , müşterilerini ve mal ve hizmet sağlayıcılarını seçerken etik ilkelere uyumlarını da bir ölçüt olarak almaya başlamaları olmuştur. ABSTRACT The main characteristic that distinguishes the banks from other enterprises is that they are privileged to collect deposits and provide credit facilities. Therefore, the reputation of a bank becomes its main intangible asset. The reputation of a bank cannot be reduced to the notion of strict compliance to the regulation only. It is strongly attached to the ethical values like devotion to fair treatment of stakeholders, trustworthiness, respect, tolerance, professional accountability, attachment to the corporate social responsibility. The loss or even any damage to the reputation may result in serious consequences in the balance sheet as the banks are entrusted institutions in the public opinion. Banks cannot assume anymore that their sole accountable target lies in profitability. In relation to the changes in the world they should not only comply, with ethical standards and behave as socially responsible entities, but also they should extend them into their decision-making processes. Moreover, they need to consider their accountability for the actions of the companies they have invested in and have provided credit facilities to and for the actions of their service providers, contractors. In the first part of the paper, the discussion is about the conceptual framework of ethics. The second part will cover the ethics issues in the banking sector in particular. The main focus of the paper will rest on the professional principles and compliance to the laws and regulations. The primary ethical problems associated with banking can be summarized under four headings: * Problems stemming from human resources issues * Problems arising from “conflicts of interest” * Problems stemming from customer relations * Problems related to activities with counterparties such as banks and money laundering issues The survey respondents are employees of banks who were asked to correlate their current employers standards versus other banks in the sector. In summary, the survey respondents declared that 68% of the items in the survey represented no current ethical problems in the banks; 28% of the items on the other hand represented ethical issues in the banks. These ratios point out the fact that the Turkish banking sector has some room for improvement in terms of ethical conduct. Relatively poor areas in ethical conduct stem from employee relations, customer relations and social responsibility. Problem areas that need to be explored closely can be stated as follows; * Too much emphasis on profits * Lack of transparency and lack of clear guidance to inform customers at the risks and benefits of banking products and services * Promotion criteria does not incorporate the ethical compliance * Inadequate compensation levels of staff 82 % of the respondents consider the banking sector as “most” or “more” ethical than the other sectors. There are 3 main groups of banks as far as the boundaries of the paper is concerned; privately owned , state owned and foreign investment banks. In comparison to this classification, the state banks are considered to be acting more ethically in their operations. The second place is given to the foreign investment banks. As the categorization of the respondent clustered and the responses matched, the outcome has been that the employees of the private banks recognize the state banks and the foreign banks to be more ethical in their operations. We can conclude that the private banks have room for improvement to establish and build on their ethical codes in their operations. One of the research findings suggests that the most critical field is the marketing and sales function followed by the human resources and the operations functions. The key driver of the unethical conduct is reported to be the line manager followed by inefficient control functions. Suggestions to improve ethical conduct in the banks are as follows: * Ownership of upper management of ethics in the corporate agenda * Improving the corporate culture around the ethical standards * Raising awareness of the bank board members on ethics * Encouraging banks to have their own ethics codes besides the sectoral code of ethics (enforcement of trainings to produce ethics codes focusing on ethical decision making rather than avoiding problems) * Establishment of ethics committees consisting of non-executive members with a reporting line to the board * Empowerment of ethics committee with the relevant skill set to enable them to become active bodies of engagement * Establishment of a position in which TBA which will operate as an ombudsman consultancy role * Appointment of professional ethics officer(s) to the board and the executive committee * Exercising ethics audit and ethics consultancy on a regular basis * Evaluation of the banks by external auditors focusing on ethical conduct * Placing compliance of ethical standards as one of the promotion criteria in HR policies * Conducting regular trainings on ethics awareness * Encouraging and providing ground for certification on professional skills training in functions of audit, investment banking etc. * Evaluating and making contracts with the clients and third party arrangements on ethical principles.
olarak ; sektörde çalışanlar kendilerine sorulan etik konulardan % 68 inde etik açıdan sorun bulunmadığı, % 28 i oluşturan grupta yer alan konularda ise etik açıdan sorun bulunduğu görüşündedir. Bu sonuç Türk bankacılık sisteminde etik açıdan iyileştirmeye açık önemli bir alanın da varlığına işaret etmektedir. Sonuçlara göre çalışanlarla ilişkiler, müşteri ilişkileri ve sosyal sorumluluk konuları, sorunların göreceli olarak yoğun olduğu alanlardır. * Sektörde karlılığın önplana çıkması, * müşterilerin kendilerine sunulan hak ve yükümlülükler ile riskler konusunda açık ve net bilgilendirilmemesi, * ücret düzeyinin yetersiz olması * ve önemli bir konu olarak çalışanların yükselmelerinde bankacılık etik ilkelerine bağlılığı ve uymanın değerlendirme ölçütü olarak alınmaması sorunlu alanların başında gelmektedir. Sektörde çalışanlar diğer sektörlerle karşılaştırdıklarında bankacılık sektörünü % 82 lik bir oran bankacılık sektörünü en etik ve daha etik olarak tanımlamakadır. Banka grupları arasında da kamu bankaları daha etik bulunmaktadır, ikinci sırada yabancı sermayeli bankalar gelmektedir. Özel bankalarda çalışanların kamu bankalarını ve yabancı sermayeli bankaları daha etik bulmaları kendi banka gruplarını daha etik bulma oranın oldukça düşük kalması bu banka grubunda etik uygulamalar açısından geliştirilecek alanların olduğuna işaret etmektedir. Araştırma sonuçlarına göre ; organizasyon yapısı açısından bankalarda etik açıdan en sorunlu alanların açık fark ile pazarlama – satış olması insan kaynakları ve operasyon bölümlerinin bunu takip etmesi de üzerinde durulması gereken bir husus olup bu alanlarda iyileştirme çalışması yapılması gerektiğine işaret etmektedir. Etik dışı uygulamaların sorumluları olarak ağırlıklı olarak yöneticiler gösterilmekte, ikinci neden etkin denetimin olmaması olarak belirtilmektedir. Bankacılık sektörünün etik açıdan iyileştirilmesi için başlıca önerilerimiz ; * Bankaların yönetim kurullarında yönetimsel görevler taşımayan bağımsız yöneticilerden oluşan etik komitelerinin teknik bilgi ve deneyimle desteklenerek güçlendirilmesi, göstermelik olarak bırakılmayıp işlev ile donatılması , * Denetim eksikliğini gidermek açısından Bankalar Birliği nezdinde Ombudsmanlık benzeri bir yapının oluşturulması, * Yönetim kuruluna ve üst yönetime doğrudan etik konusunda danışmanlık yapabilecek, etik konusunda eğitimden geçmiş profesyonel kurum içi etik yönetmeni uygulamasına geçilmesi, * Etik denetimleri uygulamasının başlatılması, * Bankaların sosyal sorumlulukları ve etik uygulamalar açısından bağımsız diş denetime kendilerini açması, banka üst yönetimlerinin etik farkındalığının arttırılması, * Etik liderlik uygulmalarının geliştirilmesi doğrultusunda bankaların programlar düzenlemeleri , * Yükselmede mesleki başarı yanında etik ilke ve kurallara uyumun da bir ölçüt olarak alınması, * Bankalarda sektör etik kodları ile yetinilmemesi, etik kod yazılmasını da içeren etik programlar hazırlaması, etik programların üst yönetim tarafından sahiplenilmesi, etik kültürün geliştirlmesi, * Sektör etik kodları yanında daha ayrıntılı düzenlemeler içeren davranış yönetmeliklerinin oluşturulması, burada sorumluluktan kurtulma yaklaşımı ile değil, adil çözüm bulmaya yönelik, sektörü ve hizmet alanları birlikte değerlendiren yaklaşımlar ön plana alınması, * Düzenli etik eğitimleri gerçekleştirilmesi, * Öncelikle özel mesleki beceri gereken denetim, sermaye piyasası işlemleri gibi alanlardan başlamak üzere hemen tüm alanlarda meslek örgütleri tarafından sertifikasyon sistemi getirilmesi * Bankaların kendi yaptıkları ile sorumlu olma yaklaşımı yanında , müşterilerini ve mal ve hizmet sağlayıcılarını seçerken etik ilkelere uyumlarını da bir ölçüt olarak almaya başlamaları olmuştur. ABSTRACT The main characteristic that distinguishes the banks from other enterprises is that they are privileged to collect deposits and provide credit facilities. Therefore, the reputation of a bank becomes its main intangible asset. The reputation of a bank cannot be reduced to the notion of strict compliance to the regulation only. It is strongly attached to the ethical values like devotion to fair treatment of stakeholders, trustworthiness, respect, tolerance, professional accountability, attachment to the corporate social responsibility. The loss or even any damage to the reputation may result in serious consequences in the balance sheet as the banks are entrusted institutions in the public opinion. Banks cannot assume anymore that their sole accountable target lies in profitability. In relation to the changes in the world they should not only comply, with ethical standards and behave as socially responsible entities, but also they should extend them into their decision-making processes. Moreover, they need to consider their accountability for the actions of the companies they have invested in and have provided credit facilities to and for the actions of their service providers, contractors. In the first part of the paper, the discussion is about the conceptual framework of ethics. The second part will cover the ethics issues in the banking sector in particular. The main focus of the paper will rest on the professional principles and compliance to the laws and regulations. The primary ethical problems associated with banking can be summarized under four headings: * Problems stemming from human resources issues * Problems arising from “conflicts of interest” * Problems stemming from customer relations * Problems related to activities with counterparties such as banks and money laundering issues The survey respondents are employees of banks who were asked to correlate their current employers standards versus other banks in the sector. In summary, the survey respondents declared that 68% of the items in the survey represented no current ethical problems in the banks; 28% of the items on the other hand represented ethical issues in the banks. These ratios point out the fact that the Turkish banking sector has some room for improvement in terms of ethical conduct. Relatively poor areas in ethical conduct stem from employee relations, customer relations and social responsibility. Problem areas that need to be explored closely can be stated as follows; * Too much emphasis on profits * Lack of transparency and lack of clear guidance to inform customers at the risks and benefits of banking products and services * Promotion criteria does not incorporate the ethical compliance * Inadequate compensation levels of staff 82 % of the respondents consider the banking sector as “most” or “more” ethical than the other sectors. There are 3 main groups of banks as far as the boundaries of the paper is concerned; privately owned , state owned and foreign investment banks. In comparison to this classification, the state banks are considered to be acting more ethically in their operations. The second place is given to the foreign investment banks. As the categorization of the respondent clustered and the responses matched, the outcome has been that the employees of the private banks recognize the state banks and the foreign banks to be more ethical in their operations. We can conclude that the private banks have room for improvement to establish and build on their ethical codes in their operations. One of the research findings suggests that the most critical field is the marketing and sales function followed by the human resources and the operations functions. The key driver of the unethical conduct is reported to be the line manager followed by inefficient control functions. Suggestions to improve ethical conduct in the banks are as follows: * Ownership of upper management of ethics in the corporate agenda * Improving the corporate culture around the ethical standards * Raising awareness of the bank board members on ethics * Encouraging banks to have their own ethics codes besides the sectoral code of ethics (enforcement of trainings to produce ethics codes focusing on ethical decision making rather than avoiding problems) * Establishment of ethics committees consisting of non-executive members with a reporting line to the board * Empowerment of ethics committee with the relevant skill set to enable them to become active bodies of engagement * Establishment of a position in which TBA which will operate as an ombudsman consultancy role * Appointment of professional ethics officer(s) to the board and the executive committee * Exercising ethics audit and ethics consultancy on a regular basis * Evaluation of the banks by external auditors focusing on ethical conduct * Placing compliance of ethical standards as one of the promotion criteria in HR policies * Conducting regular trainings on ethics awareness * Encouraging and providing ground for certification on professional skills training in functions of audit, investment banking etc. * Evaluating and making contracts with the clients and third party arrangements on ethical principles.