Mâtürîdî âlimlerden Sığnâkî’nin (ö. 714/ 1314) Et-Tesdîd Fî Şerhi’t-Temhîd adlı eserinin tahkiki ve ilâhiyyat konularının tahlili

Abstract

MÂTÜRÎDÎ ÂLİMLERDEN SIĞNÂKÎ’NİN (ö. 714/ 1314) ET-TESDÎD FÎ ŞERHİ’T-TEMHÎD ADLI ESERİNİN TAHKİKİ VE İLÂHİYYAT KONULARININ TAHLİLİ Türkistan kaynaklı doğu Hanefî-Mâtürîdî geleneğinin VII./ XIII. yüzyılda batıya göç ederek bu coğrafyada ilmî faaliyetlerde bulunmuş önemli temsilcilerinden biri olan Hüsâmeddîn es-Sığnâkî’nin et-Tesdîd fi şerhi’t-Temhîd adlı eserinin tahkikinin ve bu eserden hareketle ilâhiyyat konularının tahlilinin yapıldığı bu çalışmada tarihsel ve düşünsel açıdan önemli bulgulara ulaşılmıştır. Sığnâkî; kelâm, fıkıh, fıkıh usulü ve Arap edebiyatı üzerine eserler vermiş önemli bir isimdir. Ancak Sığnâkî’yi asıl önemli kılan husus, Orta Asya kaynaklı doğu Hanefî-Mâtürîdî geleneğinin güçlü bir temsilcisi olması ve ömrünün son yıllarını İslam dünyasının batıdaki önemli ilim merkezlerinde müderrislikle geçirmiş olmasıdır. Bu durum onu, Batıda, Hanefîlik ve Matürîdîlik merkezli ilim faaliyetlerinin merkezine yerleştirmiş, özellikle Merğinânî’nin el-Hidâye adlı eserinin icazet silsilelerinin kendisinde toplandığı merkezi bir isme dönüştürmüştür. Bu haliyle Osmanlı ilim geleneğine de doğrudan etkide bulunmuştur. Bu çalışmada, Sığnâkî’nin şimdiye kadar çalışma konusu yapılmamış olan kelâmî yönü ele alınmış, bu haliyle de onun ve görüşlerinin anlaşılması noktasında son zamanlarda oluşan yoğun çaba ve birikime katkıda bulunulması hedeflenmiştir. Tesdîd fî şerhi’t-Temhîd, Kelâm, Ebu’l-Muîn en-Nesefî

A CRITICAL EDITION AND AN ANALYSIS OF THEOLOGICAL ISSUES OF THE MATURIDIAN SCHOLAR SIGNAKI (d. 714/ 1314)’S WORK CALLED AT-TASDEED FI SHARH AT-TAMHEED Husam ad-din as-Sıgnaki, one of the important representatives of the Hanafiyya-Maturidiyya tradition that was founded in Turkestan, is also one of the scholars who relocated to continue their studies in the west during the 7th-13th centuries. This paper, which is a critical review and a theological analysis based on one of his works “at-Tasdeed fi sharh at-Tamheed”, presents some significant historical and intellectual findings. Sıgnaki is an important name whose body of work spans the fields of kalam, fıqh, usul al-fıqh and Arabic literature. But what makes him really valuable is that he was a strong representative of the Hanafiyya-Maturidiyya tradition that was originated from Middle East, and he spent the last years of his life as a scholar at some of the most important academic institutions of the Islamic world in the west. This put him right in the middle of the academic activities surrounding Hanafism and Maturidism there, and more specifically made him the central figure who held the silsilas for the ijazah of Marghinani’s al-Hidayah. Needless to say, he made his contribution to the Ottoman scientific tradition as well. Considering that Sıgnaki has never been studied in relation to kalam so far, this paper aims to change that by focusing on this particular side of him in order to contribute to the ongoing work dedicated to understanding him and his ideas. Sıgnaki, at-Tasdeed fi sharh at-Tamheed, Kalam, Abu’l-Muin an-Nasafi