Gazzali’nin mutluluk düşüncesi ve bunda felsefi tesirler

Abstract

İnsanla ilgili temel bir problem olarak mutluluk, Antikçağ ve İslam filozoflarında olduğu gibi, Gazzali'nin de üzerinde durduğu önemli konulardan biridir. Taşıdığı önem açısından Gazzali'nin mutluluk anlayışını konu edinen tezimiz bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Bu bağlamda giriş bölümünde felsefi bir problem olarak mutluluğun ele alınışı hakkında bilgi vermeye çalıştık. Birinci bölümde Gazzâlî'nin insan, dünya ve ahiret gibi konular hakkındaki düşünceleri onun mutluluk anlayışının temel unsurları olması sebebiyle ortaya koymaya çalıştık. Gazzali'nin mutluluk düşüncesinin, dünyevi ve uhrevi olarak iki şekilde olduğunu tespit ettik. O, dünyadaki mutluluğun eksik ve geçici olduğunu, buna karşılık en yüksek, en tam ve gerçek manadaki mutlak mutluluğun uhrevi mutluluk olduğunu düşünmektedir. İkinci bölümde ise Gazzâlî'nin mutluluk anlayışında çok önemli bir yer işgal eden faziletler ve reziletler konusunu ele aldık. İnsanın gerçek ve ebedi mutluluk idealine ulaşması ancak ruhi mükemmellik sayesinde mümkün olmaktadır. Ruhi mükemmellik ise ahlaki faziletleri edinmek ve ahlaki reziletlerden sıyrılmakla mümkündür. Sonuç olarak araştırmamızda, Gazzali'deki mutluluk düşüncesinin temelinin ahlaki faziletleri edinmeğe dayandığı kanaatine vardık. Nitekim ona göre kul, marifetullah ve muhabbetullahı elde edip Allah'a yaklaşır ki, bu suretle en yüksek mutluluğu elde eder. Gazzali, kulun Allah'a yaklaşmasının, ahirette O'na kavuşma ve O'nun cemalini seyretmek şeklinde en zirve noktasına ulaşacağı düşüncesindedir. Düşünüre göre işte bu noktadaki mutluluk insan için en yüksek, en tam ve gerçek mutluluktur. Happiness, a fundamental problem related to human being, is an important subject that Gazzâlî emphasizes like any other Antic ages and Islam Philosophers. Our thesis, which is about happiness as per to Gazzâlî, includes one introduction and two sections. In line with this, in the introduction, we try to explain happiness as a philosophical issue. In the first section, we try to show that Gazzâlî's thoughts about humane, world and the other world are the main constituents of his concept of happiness. We determine that Gazzâlî's concept of happiness can be divided in to two parts, worldly and uhrevi (pertaining to the other world). He thinks that worldly happiness is partial and ephemeral as oppose to uhrevi happiness which is the highest level of happiness, the most complete and the absolute real happiness. In the second section, we try to explain virtues and ignominies (faziletler ve reziletler), which are really important notions in Gazzâlî's concept of happiness. A human being can reach his ideal of real and eternal happiness via spiritual perfection. Spiritual perfection can be achieved by acquisition of moral virtues and abandonment of moral ignominies. Finally, in our research, we concluded that the origin of Gazzâlî's concept of happiness relies on the acquisition of moral virtues. As a matter of fact, as per to him, human being can be closer to Allah by acquiring marifetullah and muhabbetullah so he achieves the highest level of happiness. Gazzâlî thinks that closeness of human being to Allah would be at its peak when meeting and seeing him occurs in the other world. As per to the philosopher, then his level of happiness is the highest and the most real happiness.