İstanbul şer'iyye sicilleri ışığında Osmanlı toplumunda vedia akit ve işlemleri

Abstract

Kadı sicilleri Osmanlı Devleti’nde her kesimden insanın rahatlıkla başvurabildiği, birey-birey ve birey-devlet arası sosyal, siyasi ve ekonomik ilişkilerin gözlemlenmesi için kullanılabilecek en önemli kaynaklardandır. Bu çalışmada Kadı sicillerinde Vedia akdi davaları hakkında bilgi sahibi olmak amaçlanmıştır. Öncelikle vedia akdinin emanet akidinin bir çeşidi olmasından dolayı emanet kavramı açıklanmış, devamında vedia akdi ile ilgili detaylı bilgi verilmiştir. Vedia akdi diğer emanet akitleri ile çokça karıştırılmaktadır. Bu sebeple vedia akdinin emanet, usulsüz vedia ve karz akitleri ile arasındaki farklar açıklanmıştır. Bu bilgiler verildikten sonra Şer’iyye sicillerinde geçen vedia akitleri; davaların gerçekleştiği tarih ve mahkemeler, tarafların kimlik bilgileri, tarafların din ve cinsiyet bilgileri, tarafların oturdukları mahalleler, vedia akdine konu olan mallar, akdin kurulmasının sebepleri, akitte meydana gelen sorunlar gibi başlıklar incelenmiştir.

Kadi registries are one of the most important sources that can be used by people from all walks of life in the Ottoman Empire in order to observe the social, political, and economic relations between the individual-individual and the individual-state parties. In this study, it is mainly aimed to obtain information about vedia contracts in Kadı registers. First of all, since the vedia contract is a type of depositum contract, the concept of depositum is explained, and then detailed information about the vedia contract is given. In this regard, it is going to be mentioned that the Vedia contract is often confused with other depositum contracts in many ways. For this reason, the differences between the vedia contract and other contracts such as the illegal vedia contract and the loan contract are explained. After this information is given, the Vedia contracts in the Şer'iyye Registers; the titles such as the date of the lawsuits and courts, the identity information of the parties, the religion and gender information of the parties, the neighborhoods where the parties live, the goods subject to the Vedia contract, the reasons for the establishment of the contract, the problems that occurred in the contract were examined.