Publication: Finansal krizler karşısında Kobi’lerin durumu: Türkiye’de şubat 2001’de yaşanan finansal krize karşı Kobi’lerin aldığı tedbirler
Abstract
FİNANSAL KRİZLER KARŞISINDA KOBİ’LERİN DURUMU: TÜRKİYE’DE ŞUBAT 2001’DE YAŞANAN FİNANSAL KRİZE KARŞI KOBİ’LERİN ALDIĞI TEDBİRLER ÖZET Son yıllarda sık yaşanan finansal krizler doğal olarak ekonomik ve sosyal yaşamı derinden etkilemektedirler. Bu krizler birçok sektörü ve işletmeyi olumsuz etkiledikleri gibi küçük ve orta boy işletmeleri de olumsuz etkilemektedirler. Fakat küçük ve orta boy işletmeler finansal krizler karşısında yapısal özellikleriyle bazı avantaj ve dezavantajlara sahiptirler. KOBİ’lerin sahip olduğu bu avantaj ve dezavantajlar onların finansal kriz yönetimlerini de etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye’de KOBİ’lerin yaşanan 2001 Şubat finansal krizine karşı durumunu incelemektir. Çalışmada öncelikle literatür özetlenmiş ve finansal krizler ile KOBİ’ler hakkında detaylı bilgiler verilmiştir. 2001 Şubatta yaşanan finansal kriz incelenmiştir. Çalışmanın uygulama kısmında Türkiye’de yaşanan 21 Şubat 2001 finansal krizinin KOBİ’ler üzerindeki etkilerini inceleyen sekiz çalışmanın sonuçları kullanılmıştır. Araştırma sonuçları gösteriyor ki, KOBİ’lerin finansal krizlerle karşılaştıklarında, genel olarak üretimlerini kıstıkları, yatırımlarını erteledikleri, kriz yönetim planı ve ekibi oluşturdukları, personel çıkarttıkları, daha likit çalıştıkları ve özkaynak ağırlıklı finansman politikasıyla faaliyette bulundukları için ağır borç yükü altında kalmadıkları görülmüştür. nansal Krizler, KOBİ’ler, Kriz Yönetimi nancial Crises, SME’S,Crise Management
The latest frequently experienced financial crises naturally have effected the economic and social life. These crises have negative effected on the small and middle enterprises (SME’s) as if they have negative affected on many business. However, the SME’s have some advantages and disadvantages against the financial crises by their different structural characteristics. These advantages and disadvantages of SME’s have affected SME’s financial crises management. The purpose of this study is examined the condition of SME’s against experienced 21 February financial crise in Turkey. İn the study, primarily the literature related to the crises is summarized and detailed information is given about the financial crises and the SME’s. Secondly, the experienced 21 February financial crise in Turkey is examined. On the application part of study to use the results of the eight studies about the effects of the experienced 21 February financial crise on SME’s in Turkey. The results of the study indicated that when SME’s face the financial crises, they generally fall their production, delay their investment, prepare a plan for management of crises, lay off, keep the liquidity level high, and increase owners equity. Because of SME’s use more owner’s equity for their investment, Their debts is not more problem for them. ÖZETIV ABSTRACTV ÖNSÖZVI İÇİNDEKİLERVII TABLO LİSTESİIX KISALTMALARX GİRİŞ1 1.EKONOMİK KRİZ KAVRAMI VE EKONOMİK KRİZLERE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR4 1.1 Tarihteki Bazı Ekonomik Krizler6 1.2 Ekonomik Krizlerin Nedenleri12 1.3 Ekonomik Kriz Türleri13 1.3.1 Reel Sektör Krizleri13 1.3.2 Finansal Krizler13 1.3.2.1 Finansal Kriz Türleri16 1.3.2.2 Finansal Krizlerin Nedenleri ve Ortak Özellikleri20 1.3.2.3 Finansal Krizlere Teorik, Kuramsal ve Ampirik Yaklaşımlar23 1.4 Ekonomik ve Finansal Krizlere Karşı Alınabilecek Önlemler28 2. KÜÇÜK VE ORTA BOY İŞLETMELER VE YAPISAL ÖZELLİKLERİ30 2.1 KOBİ Kavramı ve Tanımları30 2.1.1 KOBİ Tanımlamasında Nicel ve Nitel Ölçütler31 2.1.2 KOBİ’ler İle İlgili Çeşitli Kurum - Kuruluşlar ve KOBİ Tanımları32 2.2 KOBİ’lerin Özellikleri ve Esnek Yapıları36 2.2.1 KOBİ'lerin yapısına hakim olan esneklik türleri38 2.3 KOBİ'lerin Avantaj ve Dezavantajları40 2.4 Geçmişten Günümüze KOBİ’lerin Gelişimi41 2.4.1 Türkiye’de KOBİ’lerin Önemi ve Ekonomideki Yeri43 2.4.2 Türkiye’deki KOBİ’ler İle İlgili Bazı İstatistikî Veriler46 3. 2001 ŞUBAT KRİZİNİN SOSYOEKONOMİK ETKİLERİ VE KRİZ YÖNETİMİ48 3.1 Türkiye’de Yaşanan Şubat 2001 Krizi: Sebepleri ve İşleyişi50 3.2 Türkiye’de Yaşanan Şubat 2001 Krizinin KOBİ’ler ve Sosyo-Ekonomik Yapı Üzerindeki Etkileri55 3.2.1 Krizin Sektörel Büyüme Hızları Üzerindeki Etkileri55 3.2.2 Krizin Sanayi Üretimi ve Kapasite Kullanım Oranları Üzerindeki Etkileri56 3.2.3 Krizin Yurtiçi Talep Üzerindeki Etkileri58 3.2.4 Krizin İhracat Üzerindeki Etkileri59 3.2.5 Krizin İthalat Üzerindeki Etkileri60 3.2.6 Krizin Sektörel Firma kapanmaları Üzerinde Etkileri62 3.2.7 Krizin KOBİ Yatırımları Üzerinde Etkileri63 3.2.8 Krizin İstihdam ve İşgücü Verimliliği üzerindeki etkisi64 3.2.9 Krizin İşletme Fonksiyonları Üzerindeki Etkileri64 3.2.9.1 Krizin Yönetim Fonksiyonu Üzerindeki Etkileri67 3.2.9.2 Krizin Üretim Fonksiyonu Üzerindeki Etkileri68 3.2.9.3 Krizin Pazarlama Fonksiyonu Üzerindeki Etkileri69 3.2.9.4 Krizin Finans Fonksiyonu Üzerindeki Etkileri70 3.2.9.4.1 Krizin Mali Yapı Üzerindeki Etkileri70 3.2.9.4.2 Krizin Likitide Üzerindeki Etkileri72 3.2.9.4.3 Krizin Karlılık Üzerindeki Etkileri73 3.3 Türkiye’de Yaşanan 2001 Şubat Krizi ve Kriz Yönetimi74 3.3.1 Türkiye’de Yaşanan 2001 Şubat Krizine Karşı Makro Tedbirler74 3.3.1.1 Hükümetin Krize Tepkisi ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı75 3.3.1.2 2002–2004 Yıllarını Kapsayacak Olan Stand -By Anlaşması77 3.3.2 Türkiye’de Yaşanan 2001 Şubat Krizine Karşı Mikro Tedbirler: KOBİ’lerin Kriz Yönetimi81 3.3.2.1 Kriz Yönetimi ve Üretim Yönetim Politikaları83 3.3.2.2 Kriz Yönetim Ekibi Oluşturma, Eğitim ve Koordinasyon Politikaları84 3.3.2.3 Kriz Yönetimi ve Finansman Politikaları89 3.3.2.4 Kriz Yönetimi ve Pazarlama-Satış-Müşteri İlişkileri Politikaları91 3.3.2.5 Kriz Yönetimi ve İstihdam Politikaları93 3.3.2.6 Kriz Yönetimi ve Yatırım Politikaları94 3.3.2.7 Kriz Yönetimi ve Likidite Yönetim Politikaları95 3.3.2.8 Kriz Yönetimi ve Maliyet Yönetim Politikaları97 3.3.2.9 Kriz Yönetimi ve İşletme Süreçlerinin Yeniden Düzenlenmesi98 3.3.2.10 Kriz Yönetimi ve Diğer Tedbirler100 SONUÇ VE ÖNERİLER102 KAYNAKÇA109
The latest frequently experienced financial crises naturally have effected the economic and social life. These crises have negative effected on the small and middle enterprises (SME’s) as if they have negative affected on many business. However, the SME’s have some advantages and disadvantages against the financial crises by their different structural characteristics. These advantages and disadvantages of SME’s have affected SME’s financial crises management. The purpose of this study is examined the condition of SME’s against experienced 21 February financial crise in Turkey. İn the study, primarily the literature related to the crises is summarized and detailed information is given about the financial crises and the SME’s. Secondly, the experienced 21 February financial crise in Turkey is examined. On the application part of study to use the results of the eight studies about the effects of the experienced 21 February financial crise on SME’s in Turkey. The results of the study indicated that when SME’s face the financial crises, they generally fall their production, delay their investment, prepare a plan for management of crises, lay off, keep the liquidity level high, and increase owners equity. Because of SME’s use more owner’s equity for their investment, Their debts is not more problem for them. ÖZETIV ABSTRACTV ÖNSÖZVI İÇİNDEKİLERVII TABLO LİSTESİIX KISALTMALARX GİRİŞ1 1.EKONOMİK KRİZ KAVRAMI VE EKONOMİK KRİZLERE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR4 1.1 Tarihteki Bazı Ekonomik Krizler6 1.2 Ekonomik Krizlerin Nedenleri12 1.3 Ekonomik Kriz Türleri13 1.3.1 Reel Sektör Krizleri13 1.3.2 Finansal Krizler13 1.3.2.1 Finansal Kriz Türleri16 1.3.2.2 Finansal Krizlerin Nedenleri ve Ortak Özellikleri20 1.3.2.3 Finansal Krizlere Teorik, Kuramsal ve Ampirik Yaklaşımlar23 1.4 Ekonomik ve Finansal Krizlere Karşı Alınabilecek Önlemler28 2. KÜÇÜK VE ORTA BOY İŞLETMELER VE YAPISAL ÖZELLİKLERİ30 2.1 KOBİ Kavramı ve Tanımları30 2.1.1 KOBİ Tanımlamasında Nicel ve Nitel Ölçütler31 2.1.2 KOBİ’ler İle İlgili Çeşitli Kurum - Kuruluşlar ve KOBİ Tanımları32 2.2 KOBİ’lerin Özellikleri ve Esnek Yapıları36 2.2.1 KOBİ'lerin yapısına hakim olan esneklik türleri38 2.3 KOBİ'lerin Avantaj ve Dezavantajları40 2.4 Geçmişten Günümüze KOBİ’lerin Gelişimi41 2.4.1 Türkiye’de KOBİ’lerin Önemi ve Ekonomideki Yeri43 2.4.2 Türkiye’deki KOBİ’ler İle İlgili Bazı İstatistikî Veriler46 3. 2001 ŞUBAT KRİZİNİN SOSYOEKONOMİK ETKİLERİ VE KRİZ YÖNETİMİ48 3.1 Türkiye’de Yaşanan Şubat 2001 Krizi: Sebepleri ve İşleyişi50 3.2 Türkiye’de Yaşanan Şubat 2001 Krizinin KOBİ’ler ve Sosyo-Ekonomik Yapı Üzerindeki Etkileri55 3.2.1 Krizin Sektörel Büyüme Hızları Üzerindeki Etkileri55 3.2.2 Krizin Sanayi Üretimi ve Kapasite Kullanım Oranları Üzerindeki Etkileri56 3.2.3 Krizin Yurtiçi Talep Üzerindeki Etkileri58 3.2.4 Krizin İhracat Üzerindeki Etkileri59 3.2.5 Krizin İthalat Üzerindeki Etkileri60 3.2.6 Krizin Sektörel Firma kapanmaları Üzerinde Etkileri62 3.2.7 Krizin KOBİ Yatırımları Üzerinde Etkileri63 3.2.8 Krizin İstihdam ve İşgücü Verimliliği üzerindeki etkisi64 3.2.9 Krizin İşletme Fonksiyonları Üzerindeki Etkileri64 3.2.9.1 Krizin Yönetim Fonksiyonu Üzerindeki Etkileri67 3.2.9.2 Krizin Üretim Fonksiyonu Üzerindeki Etkileri68 3.2.9.3 Krizin Pazarlama Fonksiyonu Üzerindeki Etkileri69 3.2.9.4 Krizin Finans Fonksiyonu Üzerindeki Etkileri70 3.2.9.4.1 Krizin Mali Yapı Üzerindeki Etkileri70 3.2.9.4.2 Krizin Likitide Üzerindeki Etkileri72 3.2.9.4.3 Krizin Karlılık Üzerindeki Etkileri73 3.3 Türkiye’de Yaşanan 2001 Şubat Krizi ve Kriz Yönetimi74 3.3.1 Türkiye’de Yaşanan 2001 Şubat Krizine Karşı Makro Tedbirler74 3.3.1.1 Hükümetin Krize Tepkisi ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı75 3.3.1.2 2002–2004 Yıllarını Kapsayacak Olan Stand -By Anlaşması77 3.3.2 Türkiye’de Yaşanan 2001 Şubat Krizine Karşı Mikro Tedbirler: KOBİ’lerin Kriz Yönetimi81 3.3.2.1 Kriz Yönetimi ve Üretim Yönetim Politikaları83 3.3.2.2 Kriz Yönetim Ekibi Oluşturma, Eğitim ve Koordinasyon Politikaları84 3.3.2.3 Kriz Yönetimi ve Finansman Politikaları89 3.3.2.4 Kriz Yönetimi ve Pazarlama-Satış-Müşteri İlişkileri Politikaları91 3.3.2.5 Kriz Yönetimi ve İstihdam Politikaları93 3.3.2.6 Kriz Yönetimi ve Yatırım Politikaları94 3.3.2.7 Kriz Yönetimi ve Likidite Yönetim Politikaları95 3.3.2.8 Kriz Yönetimi ve Maliyet Yönetim Politikaları97 3.3.2.9 Kriz Yönetimi ve İşletme Süreçlerinin Yeniden Düzenlenmesi98 3.3.2.10 Kriz Yönetimi ve Diğer Tedbirler100 SONUÇ VE ÖNERİLER102 KAYNAKÇA109