Publication: Psikolojik Şiddet’in (mobbing) sağlık çalışanlarına etkisi
Abstract
1.ÖZET Bu çalışmada sağlık çalışanlarının mobbing davranışlarından etkilenme derecesi ve kamu ile özel sektor arasında mobbing davranışları arasıdaki farklılık durumunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Buna göre İstanbul İl’i Anadolu yakasında faaliyet göstermekte olan özel ve kamu hastanelerinden, rastgele yöntemle seçilmiş iki devlet ve iki özel hastane araştırmaya alınmıştır. Belirlenen hastanelerde görev yapmakta olan, 2010 personelden kurayla tespit edilen 412 (doktor hemşire ve yardımcı sağlık personeli) kişiye mobbing davranış değerlendirme ölçeği yüzyüze görüşme ile uygulanmıştır. Elde edilen veriler NCCS 2007 İstatistik Paket programına aktarılmış analiz ve değerlendirmeler yapılmıştır. Sıklık dağılımları ve nitel verilere yönelik oranların karşılaştırılmasında ki-kare testi kullanılmış ve istatistiksel anlamlılık düzeyi 0.05 alınmıştır. 250 kadın, 162 erkek sağlık çalışanında mobbing davranışları %11.9 dan %60.1 e kadar değişik boyutlarda gözlemlenmiş olup, sözlü taciz %31.8, cinsel taciz %12.4 oranında bulunmuştur. İşin özel amaçlar için kullanılması durumundan erkekler daha fazla etkilenirken (p=0.012), iftira yada dedikoduya kadınların daha fazla uğramadıkları ortaya çıkmıştır (p=0.0001). Cinsel taciz 40 yaşın üstünde hiç görülmezken, boşanmış ve ayrı yaşayanlarda daha sık rastlanmaktadır (p=0.0001). Sorumluluk verilmemesi ve işin dışında bırakılmak (p=0.006), işi özel amaçlar için kullanma baskısı (p=0.004), çok fazla çalıştığı için diğerleri tarafından tepki görme(p=0.002) ve hakaretle sataşma kamu sektöründe özel sektörden daha fazla görülmüştür. Cinsel taciz (p=0.008) ve özel hayatla ilgili söylentiler (p=0.0001) özel sektörde daha fazladır. Sağlık sektöründe görülen mobbing davranışlarının mağdur kadar toplum sağlığını da olumsuz etkilediği bilinmektedir. Bu maksatla sağlık çalışanlarına ; iş yeri şiddetini önleme, stres ve öfke yönetimi, sorun ve çatışma çözme becerileri kazandırılmalı, yasal tedbirler alınmalıdır. Duygusal şiddet, mobbing, sağlık çalışanı, Türkiye. 2.
EFFECTS OF MOBBING ON HEALTHCARE EMPLOYEES In order to identify the impact levels of mobbing healthcare employees a quantitative survey was conducted among doctors, nurses and support personnel working in two state and two private hospitals located on the Anatolian side of Istanbul. A questionnaire based on the mobbing behavior scale was applied to the randomly selected 412 subjects (250 females and 162 males) out of a total of 2010 healthcare employees of the above mentioned hospitals. A data base was generated by using the NCCS 2007 statistical software package. The qualitative descriptors and frequency distributions were chi- square tested (p<0.05). Respondents claimed to be subjected to mopping behaviors to varying degrees on a range between 11.9% and 60.1%. Verbal and sexual harassments were stated to occur by respective frequencies of 31.8% and 12.4%. Male respondents were significantly more subjected to forcing to allocate their work hours for other’s private interests (p=0.012), where as females were significantly more subjected to aspersion and gossiping (p=0.0001). Sexual harassment was not observed among the 40+ age group, where as it was observed significantly more among divorcees and seperated respondents. Mobbing in healthcare sector is known to affect public health adversely. To prevent the negative consequences of this behavior, employees of the sector need to develop their skills in preventing mobbing, in managing stress and anger as well as problem and conflict resolution techniques. Legal precautions should also be taken within this framework. Key Words: Bullying, mobbing, Health care worker, Emotional abuse, Turkey. II. EKKÜR…………………………………………………………..i II. III. KISALTMALAR VE SİMGELER LİSTESİ………………………...iv IV. GRAFİKLER VE TABLOLAR LİSTESİ…………………………..v 1. ÖZET…………………………………………………………………….1 2. SUMMARY …………………………………………………………..2 3. GİRİŞ ve AMAÇ……………………………………………………….3 4. DDET……………………………………………………………..5 4.1.1. Şiddetin Tanımı ……………………………………..5 4.1.2. Şiddeti Etkileyen Faktörler…………………………….7 4.1.3. Psikolojik Şiddet………………………………………………..8 4.1.4. İşyerinde Şiddetin Nedenleri ve Maliyeti………………………..9 4.1.5 İş Yaşamında Şiddetin Evrenselliği…………………………………9 4.1.6. Bir İşyeri Şiddeti Olarak Mobbing………………………………..10 4.2. İŞYERİ STRESİ VE MOBBİNG İLİŞKİSİ…………………….12 4.2.1. Stresin Tanımı…………………………………………………..12 4.2.2. Sinir Sisteminde Stresin Etkileri…………………………………..14 4.2.3. Stres Yönetimi……………………………………………….16 4.2.4. Stres ve Mobbing’le Bireysel Başa Çıkma Yöntemleri…………17 4.2.5. Stres Yönetiminde Savunma Mekanizmaları…………………….18 4.2.6. Stres Yönetiminde Örgütsel Başa Çıkma Teknikleri…………20 4.3. MOBBİNG, ZORBALIK VE TACİZ ARAŞTIRMALARININ TARİHSEL GELİŞİMİ……………………………………………..22 4.3.1. Mobbing Sendromu……………………………………….24 4.3.2. Sağlık Sektöründe Mobbing…………………………………..26 4.3.3. Mobbing Uygulayanların Psikolojisi ve Şartları……………………28 4.3.4. Örgüt Kültürü ve Yapısının Mobbingle İlişkisi…………….34 4.3.5. Mobbing’in Dereceleri ve İnsanlar Sağlığı Üzerine Etkileri……..37 4.3.6. Mobbingin Topluma Olan Etkileri ve Hukuksal Yönü……….41 5. GEREÇ VE YÖNTEM…………………………………………………44 6. BULGULAR …………………………………………………………….45 7. TARTIŞMA VE SONUÇ…………………………………………………….69 Sonuçlar ………………………………………………………………... 76 Öneriler……………………………………………………………77 Kaynaklar……………………………………………………………78 Ekler ………..……………………….……………………………………..85 Anket Formu…..……………………..…...…………………….……..85 Özgeçmiş…..……………………...………..…………………………..86
EFFECTS OF MOBBING ON HEALTHCARE EMPLOYEES In order to identify the impact levels of mobbing healthcare employees a quantitative survey was conducted among doctors, nurses and support personnel working in two state and two private hospitals located on the Anatolian side of Istanbul. A questionnaire based on the mobbing behavior scale was applied to the randomly selected 412 subjects (250 females and 162 males) out of a total of 2010 healthcare employees of the above mentioned hospitals. A data base was generated by using the NCCS 2007 statistical software package. The qualitative descriptors and frequency distributions were chi- square tested (p<0.05). Respondents claimed to be subjected to mopping behaviors to varying degrees on a range between 11.9% and 60.1%. Verbal and sexual harassments were stated to occur by respective frequencies of 31.8% and 12.4%. Male respondents were significantly more subjected to forcing to allocate their work hours for other’s private interests (p=0.012), where as females were significantly more subjected to aspersion and gossiping (p=0.0001). Sexual harassment was not observed among the 40+ age group, where as it was observed significantly more among divorcees and seperated respondents. Mobbing in healthcare sector is known to affect public health adversely. To prevent the negative consequences of this behavior, employees of the sector need to develop their skills in preventing mobbing, in managing stress and anger as well as problem and conflict resolution techniques. Legal precautions should also be taken within this framework. Key Words: Bullying, mobbing, Health care worker, Emotional abuse, Turkey. II. EKKÜR…………………………………………………………..i II. III. KISALTMALAR VE SİMGELER LİSTESİ………………………...iv IV. GRAFİKLER VE TABLOLAR LİSTESİ…………………………..v 1. ÖZET…………………………………………………………………….1 2. SUMMARY …………………………………………………………..2 3. GİRİŞ ve AMAÇ……………………………………………………….3 4. DDET……………………………………………………………..5 4.1.1. Şiddetin Tanımı ……………………………………..5 4.1.2. Şiddeti Etkileyen Faktörler…………………………….7 4.1.3. Psikolojik Şiddet………………………………………………..8 4.1.4. İşyerinde Şiddetin Nedenleri ve Maliyeti………………………..9 4.1.5 İş Yaşamında Şiddetin Evrenselliği…………………………………9 4.1.6. Bir İşyeri Şiddeti Olarak Mobbing………………………………..10 4.2. İŞYERİ STRESİ VE MOBBİNG İLİŞKİSİ…………………….12 4.2.1. Stresin Tanımı…………………………………………………..12 4.2.2. Sinir Sisteminde Stresin Etkileri…………………………………..14 4.2.3. Stres Yönetimi……………………………………………….16 4.2.4. Stres ve Mobbing’le Bireysel Başa Çıkma Yöntemleri…………17 4.2.5. Stres Yönetiminde Savunma Mekanizmaları…………………….18 4.2.6. Stres Yönetiminde Örgütsel Başa Çıkma Teknikleri…………20 4.3. MOBBİNG, ZORBALIK VE TACİZ ARAŞTIRMALARININ TARİHSEL GELİŞİMİ……………………………………………..22 4.3.1. Mobbing Sendromu……………………………………….24 4.3.2. Sağlık Sektöründe Mobbing…………………………………..26 4.3.3. Mobbing Uygulayanların Psikolojisi ve Şartları……………………28 4.3.4. Örgüt Kültürü ve Yapısının Mobbingle İlişkisi…………….34 4.3.5. Mobbing’in Dereceleri ve İnsanlar Sağlığı Üzerine Etkileri……..37 4.3.6. Mobbingin Topluma Olan Etkileri ve Hukuksal Yönü……….41 5. GEREÇ VE YÖNTEM…………………………………………………44 6. BULGULAR …………………………………………………………….45 7. TARTIŞMA VE SONUÇ…………………………………………………….69 Sonuçlar ………………………………………………………………... 76 Öneriler……………………………………………………………77 Kaynaklar……………………………………………………………78 Ekler ………..……………………….……………………………………..85 Anket Formu…..……………………..…...…………………….……..85 Özgeçmiş…..……………………...………..…………………………..86