Türkiye’de işletme gruplarının ve işletme gruplarına bağlı vakıfların yönetim kurulu yapılarının karşılaştırmalı analizi

Abstract

Türkiye’de işletme grupları esas itibari ile holdingleşme süreçleriyle birlikte 1960’lı yıllarda görülmektedir. 1960’lı yıllarda holding formunu alan büyük işletme gruplarının ortaya çıkışları, Erken Cumhuriyet döneminde küçük ölçekli aile şirketleri şeklinde olmuştur. Türkiye’de özel sektörün ve Türk-Müslüman girişimci sınıfının gelişmesi, Geç Osmanlı dönemine dayanan ekonomik ve politik bir ortamın sonucudur. 20. asrın başlarında, özellikle İttihat ve Terakki Partisi’nin Türk-Müslüman bir girişimci sınıfını ve özel teşebbüsleri oluşturma ve destekleme faaliyetleri, benzer bir anlayışla Cumhuriyet’in ilanından sonra da görülmüştür. Politik ve ekonomik gelişmelerin paralelinde, bilhassa II. Cihan Harbi’nin neticesinde Türkiye’de yaygınlaşan liberal ekonomi politikaları, küçük ölçekli aile şirketlerinin çeşitli alanlarda faaliyetler göstermeye başlaması sonucunu doğurmuş; bu doğrultuda bu şirketlerin büyük işletme gruplarına dönüşümüne yol açmıştır. Bu dönüşüm ile birlikte kurumsallaşma ve profesyonelleşme kavramları literatüre girmiştir. İşletmelerin idare edilebilmesi için yönetim kurullarına ihtiyaç duyulmuştur. Kurumsallaşma anlayışı dünyadaki gelişmelere benzer olarak holdingleri sosyal meselelere duyarlı hale getirmiş, Türkiye’deki holdinglerin sosyal sorumluluk faaliyetlerine katılımını başlatmıştır. Türkiye’deki holdingler sosyal sorumluluk faaliyetlerini esas itibari ile kurdukları vakıflar üzerinden gerçekleştirmişlerdir. Bu vakıfların yönetimlerinde de holdingleri kuran aile üyeleri yer almıştır. Bu çalışma ile birlikte Türkiye’deki işletme gruplarının ve işletme gruplarına bağlı vakıfların yönetim kurullarının karşılaştırmalı analizi yapılacaktır.

Business groups started to be seen in the 1960s with the conglomerate process. The emergence of large business groups, which took the form of holding in the 1960s, was in the form of small-scale family companies, especially in the early republican period. The development of the private sector and Turkish-Muslim entrepreneur class in Turkey results from economic and political development, which dates back to the late Ottoman period. At the beginning of the 20th century, the Committee of Union and Progress was in activities to create and support Turkish-Muslim entrepreneur class and the private sector. Similar activities seem after the establishment of the Republic. Liberal economic policies stem from the results of II. World War forced small-scale family companies to operate in various fields and transform into large business groups. With this transition, the concepts of institutionalization and professionalization have become inevitable for them. Therefore, boards that consist of professionals were necessary. The professionalization has forced the holdings to be aware of social issues and participate in social responsibility activities in Turkey like the other developments in the world. Holdings in Turkey have carried out social responsibility activities mainly through their affiliated foundation. Family members who set up holdings have been on boards of these affiliated foundations. This study compares Turkish business groups and their affiliated foundations' board structures.