Hukukun üstünlüğü kavramının felsefi temelleri

Abstract

Bu çalışma çerçevesinde, siyasi iktidarın sınırlarının hukuk aracılığıyla belirlenmesi olarak tanımlanabilecek hukukun üstünlüğü kavramının tarihsel ilerleme boyunca temellendiği felsefi doktrinler incelenmiştir. Doktora çalışması iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Antik Yunan düşünürleri, Roma pratiği ve Orta Çağ'ın siyasi yapısı çerçevesinde şekillenen hukukun üstünlüğü kavramı açıklanmıştır. Ayrıca liberalizmin zaferi ile birlikte hukuk devletinin ortaya çıkışı, dönemin düşünürlerinin kavrama katkıları ve farklı ulusal eğilimler incelenmiştir. İkinci bölümde çağdaş hukuk felsefesi boyutunda hukukun üstünlüğü tartışmalarına yer verilmiştir. Hukukun üstünlüğünü reddeden öğretiler, hukuki pozitivizm ile realist ve feminist hukuk okullarının kavrama yönelik ihtiyatlı yaklaşımları, demokrasi ile hukukun üstünlüğü arasındaki bağlantı irdelenmiştir. Düşünsel temelleri ve vurgusu değişikliğe uğrasa da hukukun üstünlüğü kavramı varlığını sürdürmüştür. Çalışma neticesinde hukukun üstünlüğü ile demokrasinin birbirine olan bağlılığı ortaya koyulmuştur.

Within the framework of this study, philosophical doctrines on which the concept of rule of law, which can be defined as limiting political power through law, is based on historical progress have been examined. Doctorate study consists of two parts. In the first part, the concept of the rule of law, which was shaped within the framework of the ancient Greek thinkers, Roman practice and the political structure of the Middle Ages, has been explained. Besides, the emergence of the rule of law with the victory of liberalism, the contributions of the thinkers of the period to the concept and different national trends have been discussed. In the second part, debates on the rule of law in the dimension of contemporary legal philosophy have been given. Doctrines that reject the rule of law, criticisms of Legal Positivism, Feminist Legal Theory, Legal Realism and the connection between democracy and the rule of law have been examined. Although its intellectual foundations and emphasis have changed, the rule of law has remained. As a result of the study, the interdependence of the rule of law and democracy has been clarified.