Lütfi Akad’ın İstanbul’u

Abstract

ÖZETİstanbul, efsanevi bir şehirdir. 3000 yıldır büyüyen bir çınar ağacıdır. “Byzantum” ile “İstanbul” arasında 30’dan fazla değişik ismi vardır ki, bu da ne kadar değişik kültürlerle ilişki içinde olduğunu göstermektedir. Bizans, Roma ve Osmanlı gibi üç büyük ve önemli imparatorluğa başkentlik yapmıştır. Türk Sineması’nda bir kilometre taşı olan Lütfi Akad ise, 1916’da gözlerini böyle bir şehirde açmıştır. Akad’ın İstanbul’da çok güçlü ve derin bağları vardır. İstanbul şehri, Lütfi Akad’ın varoluşundaki yapı taşlarındandır. “Auteur” bir yönetmen olan Lütfi Akad, İstanbul’u çok canlı bir unsur olarak filmlerinde ustalıkla kullanmıştır. Filmler bir sanat yaratımı olmakla birlikte, aynı zamanda tarihi belgelerdir de. Ve göç konusu, İstanbul’u değiştirici-dönüştürücü bir unsur olarak çok önemlidir. Giderek artan bir hızla Anadolu’dan İstanbul’a akan insanlar, İstanbul’un hem nüfus yapısını, hem de fiziksel görünüşünü dramatik bir biçimde değişime uğratmışlardır. “Gelin”, “Düğün” ve “Diyet” üçlemesinden itibaren Lütfi Akad, kaldıramayacağı hız ve yoğunlukta göç alan İstanbul’da bu yüzden ortaya çıkan sosyal ve ekonomik problemlere eğilmiştir. Ve bizlere, İstanbul’un mükemmel formdaki bir ‘rüya şehir’den, nasıl ‘cehennemi bir metropol’ haline geldiğini göstermiştir.

İstanbul is a legendary city. It is a tree, which has been growing up for 3000 years. It has more than thirty differenet names from “Byzantum” to “İstanbul” and this proves that İstanbul had connections with very different cultures. İstanbul became the capital city of three important and mighty empires; Byzantium, Roman and Otoman. Lütfi Akad, who is a kilometer stone in Turkish cinema, was born in such a city in 1916. Lütfi Akad has very powerful and deep relations with İstanbul. İstanbul is one of the most important elements of his character and existence. Lütfi Akad, as an “auteur” director, who uses İstanbul, as a vivid object in his films skillfully. Movies are both a creation of art and historical documents. And the issue, phenomenon of migration, is very important for its changing-transforming features. The immigrants, who move to İstanbul from Anatolia at a rising rapidity, has changed İstanbul’s population balance and appearence. Lütfi Akad, beginning from the triology of “Gelin”, “Düğün”, “Diyet”, focused on and concentrated to the problems, causing from the migration to İstanbul. İstanbul was incapable of meeting this much migration. Lütfi Akad, tells us the story of İstanbul from its being a ‘dream city in a perfect form’ to a “hellish metropolis”.