Arap ayaklanmaları sonrası Orta Doğu'da demokratikleşme sorunsalı : Tunus üzerine bir inceleme

Abstract

Tunus’un 2011 yılındaki devrim sonrasında geçirdiği on yıl süren demokratikleşme tecrübesi, bilhassa 2019’dan sonra derinleşen siyasi ve ekonomik krizler eşliğinde 25 Temmuz 2021’de Cumhurbaşkanı Kays Said’in olağanüstü kararlarıyla sona ermiştir. Arap ülkeleri ve Orta Doğu sathında Arap ayaklanmaları sonrasında bir demokratikleşme anlamında bir başarı olarak gösterilen Tunus, otoriter yönetimin yeniden tesis edilerek bu hadiseyle âdeta devrim öncesi durumuna geri dönmüştür. Tunus’un kısa süren demokratikleşme tecrübesinin niçin sonlandığını sorusunu araştıran bu tez çalışması, demokratikleşme teorileri çerçevesinde yürütülen bir araştırma olma özelliğini taşımaktadır. Demokratikleşme, demokrasinin konsolidasyonu ve demokrasinin gerilemesi literatürü için tam anlamıyla bir vaka olan Tunus’un bu on yıllık tecrübesinin niçin sonlandığı, süreç analizi yöntemiyle incelenerek, ekonomik ve uluslararası faktörlere odaklanan bir açıklama getirilmiştir. Tunus’un Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkesi olmasının yanı sıra İslam ülkeleri anlamında bir misal teşkil etmesi sebebiyle demokrasinin niçin sekteye uğradığının anlaşılması hususunda derinlikli açıklamalar getirilmesi, literatürdeki birçok güncel tartışma için önem arz etmektedir.

Tunisia’s decade-long democratization experience following the 2011 revolution came to an end on July 25, 2021, with the extraordinary measures enacted by President Kais Saied, amidst deepening political and economic crises, particularly after 2019. Celebrated as a rare success story of democratization in the aftermath of the Arab uprisings across Arab countries and the broader Middle East, Tunisia effectively reverted to its pre-revolutionary state with the reestablishment of authoritarian rule. This thesis investigates the question of why Tunisia’s brief democratization experience ultimately collapsed, situating the inquiry within the framework of democratization theories. As a complete case study for the literature on democratization, democratic consolidation, and democratic backsliding, Tunisia’s ten-year trajectory is analyzed through the method of process tracing, offering an explanation that emphasizes economic and international factors. Given Tunisia’s position not only as a Middle Eastern and North African country but also as an example within the context of Islamic countries, providing in-depth explanations regarding the interruption of its democratic process holds significant relevance for numerous contemporary debates in the academic literature.