Katı atık depolama tesisi kaynaklı biyoaerosol salımının mevsimsel değişiminin incelenmesi

Abstract

Bu çalışma, İstanbul Şile'deki İBB Kömürcüoda Entegre Katı Atık Bertaraf Tesisi'ndeki bakteri ve mantar biyoaerosollerinin mevsimsel konsantrasyonlarını araştırmaktadır. Araştırma; dengeleme tankı ve biyoproses tankları, ultrafiltrasyon/ nanofiltrasyon üniteleri, personel tuvaleti, ofis, atölye ve tuvalet dahil olmak üzere çöp sızıntı suyu arıtma tesisi, biyometanizasyon ünitesi ve çöp depolama alanı gibi kritik alanlara odaklanmaktadır. Biyoaerosollerin toplam sayılarını belirlemek için iki kademeli Andersen Cascade Impactor kullanılarak hava örnekleri toplanmıştır. En yüksek konsantrasyonlara, ilkbahar mevsiminde, özellikle çöp depolama sahasında, dengeleme tankı ve biyoproses tankında rastlanmış olup, tuvaletler ve ofisler gibi iç mekanlarda da kayda değer seviyeler saptanmıştır. Bakteri biyoaerosolleri, her mevsimde iç mekanlarda izin verilen seviyelerin üzerinde bulunmuştur. Aynı zamanda sıcaklık, nem, hava basıncı, solar radyasyon, rüzgâr hızı, rüzgâr yönü, havalandırma katsayısı ve sınır tabaka yüksekliği gibi meteorolojik veriler toplanarak biyoaerosol seviyelerini etkileyen faktörlerin kapsamlı bir şekilde anlaşılması sağlanmıştır. Özellikle havalandırma katsayısı ve sınır tabaka yüksekliğinin biyoaerosol konsantrasyonu üzerinde önemli etkisi olduğu bulunmuştur. Morfolojik analizle bakteri ve mantar türleri değerlendirilmiştir. İlk kez, çalışanların biyoaerosollere maruz kalma riskleri, bulundukları alanlar ve buralarda kalma süreleri dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Solunum maruziyetleri değerlendirilirken zaman ağırlıklı ortalama konsantrasyonlar kullanılarak hesaplanan günlük ortalama doz oranları, daha düşük tehlike kat sayılarına sebep olmuştur ve bu da daha gerçekçi değerlendirmeler sunmuştur. Çalışanların biyolojik riskler ve kişisel koruyucu ekipman kullanımı konusundaki tutumlarını anlamak amacıyla bir anket yapılmıştır. Çalışanlarda çalıştıkları pozisyonlar doğrultusunda özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında yüksek riskli biyoaerosol maruziyetleri tespit edilmiştir. Elde edilen veriler, çalışanların biyoaerosollere maruz kalma oranlarını azaltmaya yönelik önlemlerin geliştirilmesine katkı sağlayabilecek ve biyolojik risk yönetim stratejilerinin oluşturulmasında önemli rol oynayacaktır.This study investigates the seasonal concentrations of bacterial and fungal bioaerosols at the IBB Komurcuoda Integrated Solid Waste Disposal Facility in Şile, Istanbul. The research focuses on critical areas within the landfill, biomethanization unit, and leachate treatment plant, including the equalization tank, bioprocess tanks, ultrafiltration/ nanofiltration units, staff-rest room, office, workshop, and toilet. Air samples were collected using an Anderson two-stage impactor to determine total bioaerosol counts. The highest concentrations were detected in the landfill, equalization tank and bioprocess tank in spring, with notable levels also in indoor areas like toilets and offices. Bacterial bioaerosols consistently exceed permissible levels indoors in every season. Concurrent meteorological data collection included temperature, humidity, air pressure, solar radiation, wind speed, wind direction, ventilation coefficient, and boundary layer height, allowing for a comprehensive understanding of the factors influencing bioaerosol levels. Especially the ventilation coefficient and boundary layer height were found to affect bioaerosol concentration significantly. Morphological analysis provided insights into various bioaerosol species. For the first time, risks of workers' exposure to bioaerosols were assessed by considering areas employees were in and their duration of stay. The average daily dosage rates calculated using time-weighted average concentrations provided realistic exposure assessments, indicating lower hazard quotients. A questionnaire was conducted to understand workers' attitudes toward biological risks and using personal protective equipment. Workers recognized their bioaerosol exposure risks, with high-risk roles identified in spring and autumn. Findings can contribute to developing measures to reduce workers' exposure to bioaerosols and will be important in forming biological risk management strategies.