EPDAD öğretim elemanı değerlendirici eğitimi programının geliştirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi

Abstract

Öğretmenlik programlarının akredite edilmesi süreçlerinde temel aşama değerlendirme sürecidir. Değerlendirmeyi yapacak değerlendiricilerin, standartlara yönelik olarak sunulan ve kendi incelemeleri sonucu ulaştıkları tüm kanıtları dikkate alarak raporlarını hazırlamaları akreditasyon sürecinin kalitesi açısından önemlidir. Bu nedenle değerlendirici kaynağının oluşturulmasını sağlayan değerlendirici eğitimlerinin kaliteli ve nitelikli olması gereklidir. Bu gerekliliğe yönelik olarak EPDAD, eğitimlerin hazırlanması, geliştirilmesi, uygulanması, değerlendirilmesi ve sürekli revize edilmesi için Eğitim Komisyonu kurmuştur. Komisyonun ilk çalışmalarından biri Değerlendirici Eğitimi Programını (DEP) geliştirmek olmuştur. Bu çalışmada bu eğitim programının geliştirilme süreci, uygulanması ve değerlendirme sonuçları paylaşılmaktadır. Programın hazırlanmasına yönelik olarak öncelikle program çıktılarını belirlemek amacıyla DEP’e yönelik ihtiyaç ve durum analizi yapmak için, geçmiş yıllarda DEP eğitimi alan, DEP eğitimi veren, akreditasyon süreçlerinde deneyimi olan EPDAD’ın tüm paydaşlarına görüş ve öneriler anketi gönderilmiştir. Anket kapsamında paydaşlara, uzman görüşüne dayalı olarak belirlenmiş, “eğitimlerde temel alınması önerilen program çıktıları ve yeterlikler” konu başlıklarının olduğu bir liste sunularak önem-gereklilik derecesinin işaretlemesi istenmiştir. Bunun yanı sıra eklemek istedikleri yeterlikleri ve konuları yazmaları için açık uçlu bir soru eklenmiştir. Bu sorunun yanı sıra katılımcıların öğretmeöğrenme sürecine yönelik tercih ve önerilerini belirlemek amacıyla açık uçlu 2 soru daha sorulmuştur. Anket formu hem e-posta hem de SMS ile duyurulmuştur. Katılımcı sayısını artırabilmek amacıyla anket bir kez daha hatırlatılmıştır. Anketi 22 Eylül – 25 Eylül 2020 tarihleri arasında 30 farklı üniversiteden toplam 55 öğretim üyesi cevaplamıştır. Katılımcıların 34’ü kadın, 21’i erkektir Katılımcılardan eğitimlerde ele alınmasını istedikleri konularla ilgili olarak elde edilen nicel bulgular sonucunda öncelikli sırada şu beş konu başlığına ulaşılmıştır (tüm başlıklar sunum sırasında verilecektir): 1. Öz Değerlendirme Raporu ve Diğer Kanıtların İncelenmesi (f: 49, %89,1), 2. Rapor Yazma: Süreç, İlkeler, Güçlü ve İyileştirilebilir Yönlerin Ele Alınması (f: 48, %87,3), 3. Programın Standartları Karşılama Derecesinin Değerlendirilmesi (f: 44, %80), 4. Kurum Ziyaret Programının Uygulanmasına İlişkin Örnek Olay İncelemeleri (f: 42, %76,4) ve 5. Öğretmen Eğitimi Programlarının Değerlendirilmesinde Standartlar, Göstergeler ve Derecelendirme (f: 49, %89,1). Bu konular ve bunları takip eden sıralama dikkate alındığında, paydaşların DEP’ten beklentilerinin, öz-değer raporunu inceleme, rapor yazabilmeye yönelik becerileri kazanmak üzere standartların mantığını anlama, bunların göstergelerine yönelik kanıt toplama, topladığı kanıtlara uygun bulgulara ulaşarak raporu tamamlama ve genel olarak saha ziyareti sürecinin işleyişi olduğu söylenebilir. Bu bulgular (sadece ilk 5 değil tüm taleplerin), ihtiyaç analizi sonucu program çıktılarının belirlenmesinin yanı sıra, yeterlik ve konuların katılım oranı büyüklüklerine göre sıralanmasına ve bir anlamda çıktıların önceliklendirilmesine olanak tanımıştır. Bu önceliklendirme eğitimlerin eğitim sürelerinin ve öğrenme etkinliklerinin tasarlanması ve uygulanması için de sonuçlar ortaya koymuştur. Paydaşların anket formunda yer alan değerlendirici eğitimlerinin nasıl verilmesi gerektiğine yönelik görüşleri nitel olarak analiz edilmiştir. Nitel veri analizine uygun bir biçimde her bir katılımcının yazılı olarak belirttiği yanıtlar, ayrı bir word dosyasına aktarılmış, tek tek okunmuş ve toplam 55 katılımcıdan her iki soru için 225 satır 183 cümle yanıt elde edilmiştir. Katılımcılara yöneltilen ilk açık uçlu soru: “Tercih ettiğiniz eğitim programı veya programlarının hazırlanmasına yönelik kapsam, teknoloji, öğrenme materyali ve sunum süresi bakımından önerileriniz nelerdir?”, ikincisi ise: “EPDAD Değerlendirici Eğitimleriyle İlgili diğer görüş ve önerilerinizi lütfen belirtiniz.” şeklinde ifade edilmiştir. İlk soruya 55 katılımcı, ikinci soruya ise 49 katılımcı görüş bildirmiştir. Analiz sürecine hazırlık aşamasında veriler satır satır cümle cümle okunmuş, tekrarlanan ifadeler belirlenmiş; kodlar oluşturulmuştur. Birinci soruda değerlendirici eğitim programlarının hazırlanmasında teknoloji kullanımı, öğrenme materyalleri ve eğitimin süresine; ikinci soruda ise görüş ve önerilere odaklanılmıştır. Veriler, nitel araştırma konusunda deneyim sahibi iki ayrı uzman tarafından okunmuş her iki uzman da kodlama işlemlerini gerçekleştirmiştir. Kodlayıcılar arası güvenirlik Görüş birliği/(Görüş birliği+Görüş ayrılığı)] x 100 formülüne göre %94 olarak hesaplanmıştır (Miles ve Huberman, 1994). Yapılan içerik analizi sonucunda 5 ana tema ve 16 alt tema elde edilmiştir. İçerik analizinde temel amaç; katılımcıların görüşlerini yansıtan ilişkiler ve kavramları ortaya koymaktır. Ana temalar: Eğitimi planlama hazırlık, Öğretim materyalleri, Eğitim süreci, Etkili öğretim için yöntemler, Erişilebilirlik’’ olarak belirlenmiştir. Bu çalışmaların ardından oluşturulan eğitim programı ile iki değerlendirici eğitimi (7. ve 8.) yapılmıştır. Elde edilen aday değerlendirici görüşleri programın etkili ve faydalı olduğunu göstermektedir. Çalışmanın sonuçları dikkate alındığında EPDAD Değerlendirici Eğitimi Öğretim Programının, ihtiyaç analizlerine dayalı, amaç odaklı, katılımcılara hedeflenen nitelikleri kazandıran ve etkili bir öğretim programı olduğu söylenebilir. Sunum sırasında DEP’in program çıktıları, konu başlıkları, içerikleri ve uygulama yöntemleri anlatılacaktır. DEP, düzenlenen her eğitim sonrasında katılımcı görüşleri alınmaya devam eden, kendini revize eden ve yenileyen bir programdır. Sunum sırasında dinleyicilerin de programın geliştirilmesine yönelik görüş ve önerileri alınacaktır.