İşletmelerde ve uluslararası ticarette kur riski, korunma araç ve teknikleri ve kur riski türleri

Abstract

GİRİŞ Sabit kur sisteminden esnek kur sistemine geçiş, yani dalgalanma limitlerinin kaldırılması yabancı para bazında uluslararası mal ve hizmet ticareti yapan, uluslararası finans ilişkilerinde bulunan banka vb kurumların alacak ve borçlarından ötürü büyük zararlara uğrama riskini de beraberinde getirmiştir. Ayrıca devletler arasındaki ticaret hacminin yüksek oluşuna göre devletlere de bir takım riskler yüklemektedir. Gerek devletler gerekse diğer kuruluşlar açısından kur riskinden doğacak zararlar yüksek maliyet artışlarına sebebiyet verecektir. Bu da firmalar açısından iç ve dış piyasalarda rekabet edebilme yeteneğinin azalmasına neden olacaktır. Uluslararası piyasalarda faaliyet gösteren kurumlar, kur riskinden doğacak zararlara karşı kendilerini koruyabilmek için kur riskinin azaltılabilmesi yani minimum seviyelere çekilebilmesi konusunda çalışmalar yapmaya başlamışlardır. Türkiye açısından konuyu ele aldığımızda; 80'li yılların başından itibaren uluslararası piyasalara girmemiz, bu sektörlerde faaliyet gösteren kuruluşların döviz faaliyetlerinin artmasına neden olmuştur. Söz konusu firmaları döviz kuru değişimlerinin olumsuz etkisinden kurtarmak için kur riskini önleyici tedbirler araştırılmaya başlanmış ve bu konu üzerinde; bilim, bilgi ve araştırma denildiğinde ilk akla gelen üniversitelerimizde çalışmalar başlatılmıştır. Araştırmanın amacı kur riskinin nasıl doğduğu, işletmeler üzerindeki, devletler üzerindeki etkilerinin nasıl olduğu ve kur riskini telafi edebilmek için hangi tekniklere başvurulabileceği konularında bir takım bilgileri derleyip Dünya ve Türkiye açısından konuyu değerlendirmektir. Bu çalışmada dış ticarette, bankacılıkta, işletmelerin sermaye hareketlerinde, çok uluslu şirketlerin faaliyetlerinde uluslararası piyasalarda karşılaşabilecekleri kur riski, kur riskinden korunma teknikleri ve bu korunma teknik ve araçlarının dünyadaki uygulamalarına yer verilecektir.