Filistin'de bir Şâzelî kolu : Fâtıma el-Yeşrutî'nin metinlerinde Yeşrutî kültürünün inşâsı

Abstract

Fâtıma el-Yeşrutî, 1891-1979 yılları arasında Filistin-Akka, Şam, Kahire, Beyrut gibi İslâm şehirlerinde yaşamış bir hanım sûfîdir. Rıhle ile’l-Hak, Nefehâtü’l-Hak, Mevâhibü’l-Hak, Mesîretî fî Tarîki’l-Hak adlı dört eseri mevcuttur. Çalışmalarında temel amacı babası Ali Nûreddin el-Yeşrutî’yi (1794-1899), yolu olan Şâzeliyye’nin Yeşrutiyye kolunu ve tasavvufa bakışını tanıtmaktır. Metinlerde tarikatın pîri Ali Nûreddin el-Yeşrutî’nin kimlik inşâsı kerâmetlerle örülü menkıbe anlatılarıyla sağlanır. Eserlerin bazı bölümleri otobiyografik özellikler taşır. Söz konusu dört çalışma Yeşrutîlik tarihinin birincil kaynaklarıdır.Filistin-Akka’da doğan Yeşrutîlik süreç içerisinde Lübnan, Suriye, Mısır, Doğu Afrika sahilleri, Komor Adaları, Uganda, Zengibar, Madagaskar, Tanzanya, Brezilya, Kanada gibi çok çeşitli bölgelere ve ülkelere ulaşmıştır.Bu tez, Türkçe literatürde daha önce hakkında kapsamlı bir akademik çalışma olmayan Fatıma el-Yeşrutî, Ali Nûreddin el-Yeşrutî ve Yeşrutiyye konularını ele almaktadır. Giriş ve üç bölümden oluşan tezin birinci bölümünde Fâtıma el-Yeşrutî’nin hayatı; eserleri, ilmî çevresi, tasavvuf algısı ve algının dayanağı olan başlıca sûfî literatür açısından ele alınmıştır. İkinci bölüm, Ali Nûreddin el-Yeşrutî’nin biyografisi, kerâmetleri ve tasavvuf anlayışına tahsis edilmiştir. Üçüncü bölümün konusu ise Şâzeliyye-Medeniyye’nin alt kolu olan Yeşrutiyye tarikatının kuruluşu, intişârı ve kartografyası, âdâp ve erkânıdır. Çalışmanın sonunda Fâtıma el-Yeşrutî ve Ali Nûreddin el-Yeşrutî’ye ait kronolojiler ile tarikata dair muhtelif görseller sunulmuştur.

Fatima al-Yashruti was a woman mystic who lived in the Islamic cities like Palestine-Acre, Damascus, Cairo and Beirut between 1891-1979. She had four books: Rıhle ilel Hak, Nefehatül Hak, Mevahibül Hak and Mesireti fi Tarikil Hak. Her main purpose was introduced her father Ali Nur al-Din al-Yashruti (1794-1899), his way of Yashrutiyya branch of al-Shadhiliyya and his view of mysticism. The.construction of identity of Ali Nur al-Din al-Yashruti, the spiritual head of the tariqa, is provided with the miraculous expressions of tales. Some parts of the works have autobiographic characteristics. These four books are primary sources of the history of al-Yashrutiyya.Yashrutiyya which was came out in Akka, Palestine reached to many different regions and countries like Lebanon, Syria, Eygpt, East Africa coast, Comor Islands, Uganda, Zanzibar, Madagascar, Tanzania, Brazil and Canada.This paper is about Fatima al-Yashruti, Ali Nur al-Din al-Yashruti and al-Yashrutiyya in which there is no comprehensive academic study in Turkish literatüre before. In the first chapter of this thesis, consisting of introduction and three chapters, discussed in terms of main Sufi Literature, the life of Fatima al-Yashruti; her works, educational environment, sense of mysticism and basis of this sense.The second chapter is about the biography, miracles and the mystic conception of Ali Nur al-Din al-Yashruti. The last part, the third chapter consists of foundation, evolvement, cartography, rules and conventions of tariqa al-Yashrutiyya, which is the subbranch of al-Shadhiliyya-Madaniyya. At the end of the thesis, some pictures about the tariqa and Fatima al-Yashruti and Ali Nur al-Din al-Yashruti with chronology are presented.