Davranışsal iktisat çerçevesinde rasyonel bireyin analizi : kapitalizm bağlamında bireyin gerçek rol ve tutumları

Abstract

Davranışsal iktisat çerçevesinde rasyonel bireyin analizi : kapitalizm bağlamında bireyin gerçek rol ve tutumları Bu çalışmada, geleneksel iktisadın temel varsayımlarından biri olan “homo economicus” kavramı ile bireyin rasyonelliği sorgulanmıştır. Bu varsayıma karşı olarak, davranışsal iktisadın kavramsal ve düşünsel yaklaşımları ele alınmıştır. Bireylerin çeşitli kısıtlara sahip olması ve kararlarında duygularının etkili olması, onların ekonomik davranışlarının karmaşık bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle son yıllarda kapitalist toplumlarda bireyin değişen duygu ve düşünceleri, onu iktisadın geleneksel tanımından uzaklaştırarak yeni bir tercih yapısına yönlendirmiştir. Bu bağlamda, kapitalist sistemin birey üzerindeki düşünsel kısıtları dikkate alınarak, bireyin rasyonelliği ve gerçek davranışları yeniden değerlendirilmiştir. Çalışmanın hipotezi; bireylerin davranışsal iktisadın kabul ettiği gibi duyguları, düşünceleri ve kısıtları ile hareket eden rasyonel olmaktan uzak kapitalist sistemin bir aktörü olduğudur. Aynı zamanda çalışmanın ampirik kısmında 2020–2024 yılları arasında bireylerin çevrimiçi Google Trends verileri kullanılarak kapitalist sistemin yaygınlaştırmış olduğu “black friday”, “indirim”, “kampanya”, “sepette indirim” ve “kargo bedava” anahtar kavramlar belirlenmiş ve incelenmiştir. Elde edilen bulgularla tüketicinin çevrimiçi davranışlarının geleneksel iktisadın varsaydığı homo economicus birey modelinden uzakta, kayıptan kaçınma, kıtlık etkisi ve çerçeveleme etkisi gibi davranışsal iktisat literatürünü destekler nitelik taşıdığını ortaya koymaktadır.

Analysis of the rational agent within the framework of behavioral economics : the real role and attitudes of the individual in the context of capitalism This study questions the rationality of the individual through the concept of “homo economicus”, one of the fundamental assumptions of traditional economics. In opposition to this assumption, the conceptual and intellectual approaches of behavioral economics are explored. The fact that individuals face various constraints and that emotions influence their decisions demonstrates the complex nature of their economic behavior. Especially in recent years, the changing emotions and thoughts of individuals in capitalist societies have led them away from the traditional definition of economics and toward a new choice structure. In this context, considering the intellectual constraints of the capitalist system on the individual, the rationality and actual behavior of the individual are re-evaluated. The hypothesis of the study is that individuals are actors in the capitalist system who are far from rational, acting based on their emotions, thoughts, and constraints, as behavioral economics accepts.Furthermore, in the empirical part of the study, using online Google Trends data from individuals between 2020 and 2024, key concepts popularized by the capitalist system, such as “Black Friday”, “Discount”, “Campaign”, “Discount in Cart”, and “Free Shipping”, were identified and examined. The findings reveal that online consumer behavior supports behavioral economics literature on loss aversion, scarcity effect, and framing effect, far from the homo economicus individual model assumed by traditional economics.