Şatıbi’de içtihat

Abstract

İctihadla ilgili fikirlerini yazdığı el-Muvâfakât adlı eserde kaleme almış olan Ebû İshak eş-Şâtıbî (öl. 790/ 1388), çağımız İslam hukuk düşüncesini derinden etkileyen önemli bir din bilginidir. Onun önderliğini yaptığı bilgi sistemi, çağımız usûl çalışmaları için model olarak düşünülebilir. O bu bilgi sistemi çerçevesinde makâsıdü'şerîa ile ilgili fikirlerini serdetmiş ve usûl düşüncesini bu kavram etrafında oluşturmuştur. Bu bağlamda en yalın ifadesiyle, dini kaynaklardan hukûkî çıkarım anlamına gelen ictihadla ilgili görüşlerini de bu kavramla yakın bir alaka içerisinde açıklamaya gayret göstermiştir. Çalışmamızda Şâtıbî'nin ictihad kavramına bakışını, çeşitli yönlerden ele almaya çalıştık. Onun fıkhî anlayışının her yerine yayılmış olan makâsıdü'ş-şerîa doktrinini, araştırmamızın her safhasında göz önünde bulundurmaya gayret gösterdik. Üç kısımdan meydana gelen tezimizin ilk bölümünde Şâtıbî'nin yaşadığı dönemi ve hayatını, ikinci bölümünde onun düşünce sistemini, üçüncü bölümünde ise ictihad kavramına bakışını ele aldık. Abu Ishaq ash-Shatibi (d. 790/ 1388) who studied his opinions about ijtihad in his book entitled Al-Muwafaqat fil Usul al-Shari'ah is a scholar who influenced the contemporary philosophy of Islamic law. System of knowledge leaded by him can be thought as a sample for contemporary studies of Islamic law methodology. He explained his thoughts on al-Maqasid as-Shari'a in the context of this system of knowledge and evaluated his methodological thoughts in this concept. In this context, he tried to explain his thoughts on ijtihad with the concept of al-Maqasid as-Shari'a. In this study, I tried to research approaches of Shatibi to the concept of ijtihad with the various aspects. In the first chapter of my thesis that contains three chapters, I researched his period and life; in the second chapter his thought system and finally his approaches to concept of ijtihad.