Publication: Elektronik dönüşüm sürecinin vergi gayretine etkisi
Abstract
Çalışmamızda elektronik dönüşüm uygulamaları ve vergiye dair kavramlardanbahsedildikten sonra uygulamalar içerinde temel ayakları oluşturan elektronik fatura veelektronik defter uygulamaları hakkında ayrıntılı bilgilere yer verilmiştir. Devamındavergi gayretine etkisi yadsınamaz olan vergi denetiminin önemi üzerinde durulmuştur.Son olarak konunun en önemli ayaklarından biri olan serbest muhasebeci malimüşavirler ile yapılmış olan yirmi soruluk anket çalışması sonucu ulaşılan bulgularüzerine değerlendirmelerde bulunulmuştur.İÇİNDEKİLERSayfa No.ÖNSÖZ ...........................................................................................................................iiiKISALTMALAR ...........................................................................................................ixGİRİŞ ............................................................................................................................... 1BÖLÜM 1ELEKTRONİK DÖNÜŞÜM VE ORTAYA ÇIKAN KAVRAMLAR1.1. Elektronik Dönüşüm ve Ortaya Çıkan Kavramlar .................................................. 31.1.1. Elektronik Dönüşüm.................................................................................... 31.1.2. Elektronik Kavramlar .................................................................................. 41.1.2.1. Elektronik İşletme ve Muhasebe Uygulamalarına Etkisi.............. 41.1.2.2. Elektronik Ticaret........................................................................ 101.1.2.3. Elektronik Veri Değişimi (EDI).................................................. 131.1.2.4. Elektronik Muhasebe................................................................... 141.2. E-Dönüşüm Uygulamaları..................................................................................... 191.2.1. E-Fatura ..................................................................................................... 221.2.2. E-Arşiv Fatura ........................................................................................... 231.2.3. E-İrsaliye ................................................................................................... 241.2.4. E-Serbest Meslek Makbuzu (E-SMM)...................................................... 251.2.5. E-Müstahsil Makbuzu (E-MM)................................................................. 261.2.6. E-Bilet........................................................................................................ 271.2.7. E-Defter ..................................................................................................... 291.2.8. E-Mutabakat .............................................................................................. 291.2.9. E-Tebligat .................................................................................................. 301.2.10. E-İmza ....................................................................................................... 311.2.11. E-Beyanname............................................................................................. 32v1.2.12. E-Denetim.................................................................................................. 321.2.13. E-Yoklama................................................................................................. 331.2.14. E-Kayıt ...................................................................................................... 33BÖLÜM 2VERGİ KAVRAMI VE VERGİ GAYRETİ2.1. Vergi ve Vergilemenin Amaçları .......................................................................... 342.2. Vergi Sistemleri Açısından Temel Kavramlar ...................................................... 352.2.1. Vergi Esnekliği ve Vergi Canlılığı ............................................................ 362.2.2. Vergi Ahlakı ve Bilinci .............................................................................. 372.2.3. Vergi Kaybı ............................................................................................... 382.2.4. Vergi Kapasitesi ........................................................................................ 382.2.5. Vergi Gayreti ............................................................................................. 41BÖLÜM 3MUHASEBEDE E-FATURA VE E- DEFTER UYGULAMALARI3.1. Muhasebede E-Fatura Kavramı............................................................................. 443.1.1. E-Fatura Sisteminin Tarihsel Gelişimi ...................................................... 463.1.1.1. Dünyada E-Fatura Sisteminin Gelişimi....................................... 473.1.1.2. Türkiye‟de E-Fatura Sisteminin Gelişimi ................................... 533.1.2. E-Fatura Sisteminin Avantajları ................................................................ 543.1.3. E-Fatura Sisteminin Dezavantajları........................................................... 553.1.4. E-Fatura Sisteminin Uygulanmasına İlişkin Esaslar ................................. 563.1.5. Hukuk Sisteminde E-Faturanın Yeri ......................................................... 583.2. Muhasebede E-Defter Kavramı............................................................................. 593.2.1. E-Defter Sisteminin Tarihsel Gelişimi ...................................................... 623.2.2. E-Defter Sisteminin Avantajları ................................................................ 633.2.3. E-Defter Sisteminin Dezavantajları........................................................... 643.2.4. E-Defter Sisteminin Uygulanmasına İlişkin Esaslar ................................. 65vi3.2.4.1. E-Defter Tutulması ve Düzenlenmesi KapsamındakiMükellefler.................................................................................. 653.2.4.2. E-Defter Başvurusu ..................................................................... 663.2.4.3. E-Defter Oluşturma Süreci.......................................................... 663.2.4.4. E-Defterin Berat Edilmesi ve Zaman Damgasının İşlemesi ....... 673.2.5. Hukuk Sisteminde E-Defterin Yeri ........................................................... 68BÖLÜM 4VERGİ REFORMLARI VE VERGİ DENETİMİ4.1. Vergi Reformu....................................................................................................... 704.1.1. Kavramsal Açıdan Vergi Reformu............................................................ 704.1.2. Reform Süreci ve Stratejisi........................................................................ 714.1.3. Vergi Reformu ile Ulaşılmak İstenen Hedefler......................................... 714.1.4. Vergi Reformunun İlkeleri ........................................................................ 724.2. Elektronik Vergi Uygulamalarının Vergi Denetimi Üzerindeki Etkisi................. 75BÖLÜM 5AMAÇ VE YÖNTEM5.1. Araştırmanın Amacı .............................................................................................. 815.2. Araştırmanın Önemi.............................................................................................. 815.3. HİPOTEZLER....................................................................................................... 825.4. Sınırlılık ve Varsayımlar ....................................................................................... 825.5. Evren ve Örneklem................................................................................................ 835.6. İstatistiksel Yöntem............................................................................................... 84BÖLÜM 6BULGULAR6.1. Bulgular................................................................................................................. 856.2. Ölçek İstatistikleri ................................................................................................. 876.3. Faktör Analizi........................................................................................................ 88vii6.4. Güvenilirlik Analizi............................................................................................... 916.5. Korelasyon Analizi................................................................................................ 926.6. Ölçeklere İlişkin Fark Testleri............................................................................... 946.6.1. Çalışma Şekline Göre Fark Testleri .......................................................... 946.6.2. Cinsiyete Göre Fark Testleri...................................................................... 956.6.3. Yaşa Göre Fark Testleri............................................................................. 966.6.4. Eğitim Düzeyine Göre Fark Testleri ......................................................... 97SONUÇ .......................................................................................................................... 99KAYNAKÇA............................................................................................................... 102
In our study, after mentioning the concepts of electronic conversionapplications and tax, detailed information about electronic invoice and electronic bookapplications, which constitute the basic pillars of applications, are included. Afterwards,the importance of tax control, which has an undeniable effect on tax effort, has beenemphasized.Finally, evaluations were made on the findings obtained as a result of a twentyquestion survey conducted with independent accountant financial advisors, one of themost important pillars of the subject.İÇİNDEKİLERSayfa No.ÖNSÖZ ...........................................................................................................................iiiKISALTMALAR ...........................................................................................................ixGİRİŞ ............................................................................................................................... 1BÖLÜM 1ELEKTRONİK DÖNÜŞÜM VE ORTAYA ÇIKAN KAVRAMLAR1.1. Elektronik Dönüşüm ve Ortaya Çıkan Kavramlar .................................................. 31.1.1. Elektronik Dönüşüm.................................................................................... 31.1.2. Elektronik Kavramlar .................................................................................. 41.1.2.1. Elektronik İşletme ve Muhasebe Uygulamalarına Etkisi.............. 41.1.2.2. Elektronik Ticaret........................................................................ 101.1.2.3. Elektronik Veri Değişimi (EDI).................................................. 131.1.2.4. Elektronik Muhasebe................................................................... 141.2. E-Dönüşüm Uygulamaları..................................................................................... 191.2.1. E-Fatura ..................................................................................................... 221.2.2. E-Arşiv Fatura ........................................................................................... 231.2.3. E-İrsaliye ................................................................................................... 241.2.4. E-Serbest Meslek Makbuzu (E-SMM)...................................................... 251.2.5. E-Müstahsil Makbuzu (E-MM)................................................................. 261.2.6. E-Bilet........................................................................................................ 271.2.7. E-Defter ..................................................................................................... 291.2.8. E-Mutabakat .............................................................................................. 291.2.9. E-Tebligat .................................................................................................. 301.2.10. E-İmza ....................................................................................................... 311.2.11. E-Beyanname............................................................................................. 32v1.2.12. E-Denetim.................................................................................................. 321.2.13. E-Yoklama................................................................................................. 331.2.14. E-Kayıt ...................................................................................................... 33BÖLÜM 2VERGİ KAVRAMI VE VERGİ GAYRETİ2.1. Vergi ve Vergilemenin Amaçları .......................................................................... 342.2. Vergi Sistemleri Açısından Temel Kavramlar ...................................................... 352.2.1. Vergi Esnekliği ve Vergi Canlılığı ............................................................ 362.2.2. Vergi Ahlakı ve Bilinci .............................................................................. 372.2.3. Vergi Kaybı ............................................................................................... 382.2.4. Vergi Kapasitesi ........................................................................................ 382.2.5. Vergi Gayreti ............................................................................................. 41BÖLÜM 3MUHASEBEDE E-FATURA VE E- DEFTER UYGULAMALARI3.1. Muhasebede E-Fatura Kavramı............................................................................. 443.1.1. E-Fatura Sisteminin Tarihsel Gelişimi ...................................................... 463.1.1.1. Dünyada E-Fatura Sisteminin Gelişimi....................................... 473.1.1.2. Türkiye‟de E-Fatura Sisteminin Gelişimi ................................... 533.1.2. E-Fatura Sisteminin Avantajları ................................................................ 543.1.3. E-Fatura Sisteminin Dezavantajları........................................................... 553.1.4. E-Fatura Sisteminin Uygulanmasına İlişkin Esaslar ................................. 563.1.5. Hukuk Sisteminde E-Faturanın Yeri ......................................................... 583.2. Muhasebede E-Defter Kavramı............................................................................. 593.2.1. E-Defter Sisteminin Tarihsel Gelişimi ...................................................... 623.2.2. E-Defter Sisteminin Avantajları ................................................................ 633.2.3. E-Defter Sisteminin Dezavantajları........................................................... 643.2.4. E-Defter Sisteminin Uygulanmasına İlişkin Esaslar ................................. 65vi3.2.4.1. E-Defter Tutulması ve Düzenlenmesi KapsamındakiMükellefler.................................................................................. 653.2.4.2. E-Defter Başvurusu ..................................................................... 663.2.4.3. E-Defter Oluşturma Süreci.......................................................... 663.2.4.4. E-Defterin Berat Edilmesi ve Zaman Damgasının İşlemesi ....... 673.2.5. Hukuk Sisteminde E-Defterin Yeri ........................................................... 68BÖLÜM 4VERGİ REFORMLARI VE VERGİ DENETİMİ4.1. Vergi Reformu....................................................................................................... 704.1.1. Kavramsal Açıdan Vergi Reformu............................................................ 704.1.2. Reform Süreci ve Stratejisi........................................................................ 714.1.3. Vergi Reformu ile Ulaşılmak İstenen Hedefler......................................... 714.1.4. Vergi Reformunun İlkeleri ........................................................................ 724.2. Elektronik Vergi Uygulamalarının Vergi Denetimi Üzerindeki Etkisi................. 75BÖLÜM 5AMAÇ VE YÖNTEM5.1. Araştırmanın Amacı .............................................................................................. 815.2. Araştırmanın Önemi.............................................................................................. 815.3. HİPOTEZLER....................................................................................................... 825.4. Sınırlılık ve Varsayımlar ....................................................................................... 825.5. Evren ve Örneklem................................................................................................ 835.6. İstatistiksel Yöntem............................................................................................... 84BÖLÜM 6BULGULAR6.1. Bulgular................................................................................................................. 856.2. Ölçek İstatistikleri ................................................................................................. 876.3. Faktör Analizi........................................................................................................ 88vii6.4. Güvenilirlik Analizi............................................................................................... 916.5. Korelasyon Analizi................................................................................................ 926.6. Ölçeklere İlişkin Fark Testleri............................................................................... 946.6.1. Çalışma Şekline Göre Fark Testleri .......................................................... 946.6.2. Cinsiyete Göre Fark Testleri...................................................................... 956.6.3. Yaşa Göre Fark Testleri............................................................................. 966.6.4. Eğitim Düzeyine Göre Fark Testleri ......................................................... 97SONUÇ .......................................................................................................................... 99KAYNAKÇA............................................................................................................... 102
In our study, after mentioning the concepts of electronic conversionapplications and tax, detailed information about electronic invoice and electronic bookapplications, which constitute the basic pillars of applications, are included. Afterwards,the importance of tax control, which has an undeniable effect on tax effort, has beenemphasized.Finally, evaluations were made on the findings obtained as a result of a twentyquestion survey conducted with independent accountant financial advisors, one of themost important pillars of the subject.İÇİNDEKİLERSayfa No.ÖNSÖZ ...........................................................................................................................iiiKISALTMALAR ...........................................................................................................ixGİRİŞ ............................................................................................................................... 1BÖLÜM 1ELEKTRONİK DÖNÜŞÜM VE ORTAYA ÇIKAN KAVRAMLAR1.1. Elektronik Dönüşüm ve Ortaya Çıkan Kavramlar .................................................. 31.1.1. Elektronik Dönüşüm.................................................................................... 31.1.2. Elektronik Kavramlar .................................................................................. 41.1.2.1. Elektronik İşletme ve Muhasebe Uygulamalarına Etkisi.............. 41.1.2.2. Elektronik Ticaret........................................................................ 101.1.2.3. Elektronik Veri Değişimi (EDI).................................................. 131.1.2.4. Elektronik Muhasebe................................................................... 141.2. E-Dönüşüm Uygulamaları..................................................................................... 191.2.1. E-Fatura ..................................................................................................... 221.2.2. E-Arşiv Fatura ........................................................................................... 231.2.3. E-İrsaliye ................................................................................................... 241.2.4. E-Serbest Meslek Makbuzu (E-SMM)...................................................... 251.2.5. E-Müstahsil Makbuzu (E-MM)................................................................. 261.2.6. E-Bilet........................................................................................................ 271.2.7. E-Defter ..................................................................................................... 291.2.8. E-Mutabakat .............................................................................................. 291.2.9. E-Tebligat .................................................................................................. 301.2.10. E-İmza ....................................................................................................... 311.2.11. E-Beyanname............................................................................................. 32v1.2.12. E-Denetim.................................................................................................. 321.2.13. E-Yoklama................................................................................................. 331.2.14. E-Kayıt ...................................................................................................... 33BÖLÜM 2VERGİ KAVRAMI VE VERGİ GAYRETİ2.1. Vergi ve Vergilemenin Amaçları .......................................................................... 342.2. Vergi Sistemleri Açısından Temel Kavramlar ...................................................... 352.2.1. Vergi Esnekliği ve Vergi Canlılığı ............................................................ 362.2.2. Vergi Ahlakı ve Bilinci .............................................................................. 372.2.3. Vergi Kaybı ............................................................................................... 382.2.4. Vergi Kapasitesi ........................................................................................ 382.2.5. Vergi Gayreti ............................................................................................. 41BÖLÜM 3MUHASEBEDE E-FATURA VE E- DEFTER UYGULAMALARI3.1. Muhasebede E-Fatura Kavramı............................................................................. 443.1.1. E-Fatura Sisteminin Tarihsel Gelişimi ...................................................... 463.1.1.1. Dünyada E-Fatura Sisteminin Gelişimi....................................... 473.1.1.2. Türkiye‟de E-Fatura Sisteminin Gelişimi ................................... 533.1.2. E-Fatura Sisteminin Avantajları ................................................................ 543.1.3. E-Fatura Sisteminin Dezavantajları........................................................... 553.1.4. E-Fatura Sisteminin Uygulanmasına İlişkin Esaslar ................................. 563.1.5. Hukuk Sisteminde E-Faturanın Yeri ......................................................... 583.2. Muhasebede E-Defter Kavramı............................................................................. 593.2.1. E-Defter Sisteminin Tarihsel Gelişimi ...................................................... 623.2.2. E-Defter Sisteminin Avantajları ................................................................ 633.2.3. E-Defter Sisteminin Dezavantajları........................................................... 643.2.4. E-Defter Sisteminin Uygulanmasına İlişkin Esaslar ................................. 65vi3.2.4.1. E-Defter Tutulması ve Düzenlenmesi KapsamındakiMükellefler.................................................................................. 653.2.4.2. E-Defter Başvurusu ..................................................................... 663.2.4.3. E-Defter Oluşturma Süreci.......................................................... 663.2.4.4. E-Defterin Berat Edilmesi ve Zaman Damgasının İşlemesi ....... 673.2.5. Hukuk Sisteminde E-Defterin Yeri ........................................................... 68BÖLÜM 4VERGİ REFORMLARI VE VERGİ DENETİMİ4.1. Vergi Reformu....................................................................................................... 704.1.1. Kavramsal Açıdan Vergi Reformu............................................................ 704.1.2. Reform Süreci ve Stratejisi........................................................................ 714.1.3. Vergi Reformu ile Ulaşılmak İstenen Hedefler......................................... 714.1.4. Vergi Reformunun İlkeleri ........................................................................ 724.2. Elektronik Vergi Uygulamalarının Vergi Denetimi Üzerindeki Etkisi................. 75BÖLÜM 5AMAÇ VE YÖNTEM5.1. Araştırmanın Amacı .............................................................................................. 815.2. Araştırmanın Önemi.............................................................................................. 815.3. HİPOTEZLER....................................................................................................... 825.4. Sınırlılık ve Varsayımlar ....................................................................................... 825.5. Evren ve Örneklem................................................................................................ 835.6. İstatistiksel Yöntem............................................................................................... 84BÖLÜM 6BULGULAR6.1. Bulgular................................................................................................................. 856.2. Ölçek İstatistikleri ................................................................................................. 876.3. Faktör Analizi........................................................................................................ 88vii6.4. Güvenilirlik Analizi............................................................................................... 916.5. Korelasyon Analizi................................................................................................ 926.6. Ölçeklere İlişkin Fark Testleri............................................................................... 946.6.1. Çalışma Şekline Göre Fark Testleri .......................................................... 946.6.2. Cinsiyete Göre Fark Testleri...................................................................... 956.6.3. Yaşa Göre Fark Testleri............................................................................. 966.6.4. Eğitim Düzeyine Göre Fark Testleri ......................................................... 97SONUÇ .......................................................................................................................... 99KAYNAKÇA............................................................................................................... 102