I. Türk basınında İran reformcu hareketi

Abstract

Böyle bir çalışma yapmaktaki amacım, İran’da, 1979 yılında yapılan devrim öncesinde varolan, fakat daha çok devrim sonrası – özellikle 1997 yılında yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimleri sürecinde- ortaya çıkan reformcu hareket ve onun, Türk basınına nasıl yansıdığını incelemektir. Çalışmanın giriş bölümünde İran Devrimi’nin tarihsel nedenlerine değinilecektir. Devrimi yapan siyasi yapılara bir giriş yapılacaktır. Tezin birinci bölümünde devrimin nedenleri kapsamlı bir şekilde anlatılacaktır. Bu bağlamda devrim öncesi İran’ın siyasi, iktisadi ve sosyo-kültürel duruma değinilecektir. Devrim öncesi ülkenin iç politik durumunun analizi ve devrimde yer alan siyasi grupların yapıları incelenecektir. Çalışmanın ikinci bölümünde, devrim sonrası ülkedeki siyasi yapılar analiz edilecektir. Devrime katılan grupların, devrim sonrası nasıl ayrıştıkları üzerinde durulacaktır. Bu ayrışmada başarılı olan ve iktidarı ele geçiren yapıların nasıl bir siyasi düzen kurdukları açıklanacaktır. Tezin üçüncü bölümünde devrimden sonraki ayrışmadan başarı ile çıkan İslamcıların reformcu ve muhafazakar diye nasıl ikiye ayrıldıklarına değinilecektir. Humeynizm içerisinde meydana gelen böyle bir ideolojik ayrışmadan sonra muhafazakar kesimin ülkede hangi güç odaklarına sahip olduğuna, hangi siyasal, toplumsal ve ekonomik yapılara hükmettiğine değinilecektir. Tezin dördüncü bölümünde ise İran’daki Reformcu Hareket’in Türk basınına yansıması analiz edilecektir. Bu bölümde Hatemi’nin Cumhurbaşkanı seçilmesine kadar ve seçilmesinden sonra Türk basınının bu süreçleri nasıl yansıttığına değinilir. Bu bağlamda Cumhuriyet, Hürriyet ve Yeni Şafak gazeteleri 1997 yılı ocak ayından başlanarak, Hatemi’nin Cumhurbaşkanı seçildiği 1997 yılının mayıs ayına kadar analiz edilecektir. Çalışmanın sonuç bölümünde ise kısaca reformcuların hangi politikalarla seçimleri kazandığı ve bunun, Türk basınına nasıl yansıdığı açıklandıktan sonra, reformcuların gelecekte nasıl bir politika izleyebileceğine değinilecektir.

My basic goal is to make a comprehensive analysis of the transformation of the Iranian political life after the revolution and then it will be analysed how the reformist movement emerged, developed and how all this process was reflected to the Turkish media. In the introduction part of my work, it will be explained that under which historical conditions the revolution was achieved. Political, economic and socio-cultural structure of the Iranian society befor the revolution will be analysed. In the second chapter of the work, considering how the groups that participated in the process of the revolution, the political structures of the newly emerged Islamist republic will be analaysed. Third chapter of the thesis will focus on emergence and development process of the reformist movement. After explaining the rivalry between two groups in the 1997 election for the presidency, reformist Mohommad Khatemi’s position as the new president of the Islamic Republic will be analysed. In the last chapter, how the Turkish media reflected reformist developments in Iran to Turkish readers. The political, economic and socio-cultural fluctuations in Iran starting with reformit movement’s sieze of power in the country will be examined between the months of january and may of 1997 considering Yeni Şafak, Cumhuriyet and Hürriyet newspapers respectively. In the conclusion chapter of the thesis, considering the possible futur policies of the both sides, how the reformists won the elections and how the results of the elections was reflected to the Turkish media.