Finansal kriz teorileri ve Türkiye ekonomisinde 1990 sonrası finansal krizlerin ekonometrik analizi

Abstract

Finansal krizler genelde dünya ekonomisinde, özelde ise gelişmekte olan ülkelerde 1990 sonrasında en önemli iktisadi sorunların başında gelmektedir. Gelişmekte olan ülkeler, iktisadi kalkınma süreçlerinde ciddi oranda finansman açıklarına sahiptir. Gelişmekte olan ülkelerin finansman sıkıntılarını çözmeye yönelik pek çok yaklaşım geliştirilmiştir. Bu yaklaşımlardan birisi de, McKinnon-Shaw (1973) tarafından geliştirilen, gelişmekte olan ülkelerde, finansal piyasalar üzerindeki baskıların kaldırılarak, iç ve dış finansal serbestleşirlerim geliştirilmesi yaklaşımıdır. Ne var ki, gelişmekte olan ülkelerde finansal krizlerin ortaya çıkma dinamiklerine baktığımızda, bir yandan gelişmekte olan ülkelerin sahip olduğu yapısal ekonomik sorunlar ve kırılgan finansal sistem, diğer yandan finansal serbestleşmeyle ortaya çıkan sağlıksız ve yıkıcı finansman koşullan bir araya geldiğinde, gelişmekte olan ülkelerde finansal krizlerin ortaya çıkma olasılığı yükselmekte ve en küçük bir sosyo-ekonomi-politik sorun fınansal krizleri bu ülkelerde tetikleyebilmektedir. Türkiye ekonomisi de iktisadi kalkınma sürecinde yukarıda bahsedilen finansman açığı, yapısal sorunlar ve sağlıksız iç-dış finansman koşulları altında, sürekli finansal krizlere açık haldedir. Bu sebeple özellikle 1990'dan günümüze sık sık finansal krizlere maruz kalmaktadır. Bu bağlamda tezin temel amacı, finansal kriz teorilerini, dünya ekonomisi ve Türkiye ekonomisinde 1990 sonrası ortaya çıkan finansal krizlerin temel sebep ve sonuçları bağlamında incelemek, Türkiye ekonomisinde finansal krizleri Probit model yardımıyla modellemek, finansal krizlerin öngörülmesi ve önlenmesine yönelik politika önerileri geliştirmektir. Türkiye ekonomisi, dünya ekonomisinde önemli ve yükselen bir iktisadi potansiyele sahip olsa da iktisadi yapıdaki zayıflıklar, dış risklerle birleşerek, Türkiye ekonomisinin kırılganlığını artırarak, sıklıkla finansal krizlere maruz bırakmaktadır. Sonuç olarak, Türkiye ekonomisinin yapısal sorunlarının aşılmasında, küresel rekabet gücünün artırılmasında ve en önemlisi gelecek finansal krizlerin önlenmesinde, küresel teknolojik rekabet gücünün artırılması, finansman, ara malı ve teknoloji açısından dışa bağımlılığın azaltılması, ticari ve finansal serbestleşmenin etkin bir şekilde yönetilmesi, finansal sistemdeki zayıflıkların azaltılarak, finansal sistemin, kurumsal etkinlik ve gelişmişliğinin sağlanması, para, faiz, döviz kuru ve maliye politikalarında etkinliğin artırılması, ekonomi politika tasarımlanndaki en önemli faktörler olarak karşımıza çıkmaktadır. nansal Krizler, Gelişmekte Olan Ülkeler, Türkiye Ekonomisi

Financial crises in the world economy, especially in the developing countries have been one of the most important economic problems since 1990s. Developing countries in their economic development processes suffer from very important financial problems. There have been developed several approaches to solve the financial problems of developing countries. One of them is developed by McKinnon-Shaw (1973), in order to eliminate financial problems and to increase financial sources in domestic and foreign markets for developing countries by allowing international and domestic financial liberalization. However, when analysing the dynamics of financial crises, critical factors for financial cirisis in developing countries which are the structural economic problems and fragile financial and economic structures and the unstable short-term financial capital flows are always exposed the developing countries to financial crises by the reason of small socio-economic-political problems. Turkish economy in her economic development processes has been the similar economic structure and problems mentioned above like other developing countries. For this reason, Turkish economy has always been exposed to financial crises especially since 1990s. In this context, main aim of the thesis is to investigate the theories of the financial crises by considering the reasons and consequences of the financial crises in the world economy and Turkish economy since 1990s, to model Turkish financial crises after 1990s by using a Probit model and to develop economic policy recommendations to forecast and to prevent financial crises in Turkish economy. Although Turkish economy has a great economic development potential in the world economy, the deficiencies in the economic structure combining with external risks increase the fragilities of the economy, which frequently expose financial crises. As a result, increasing global technological competitiveness, reducing dependency in terms finance, raw materials, semi-finished products and technology, managing trade and financial openness efficiently, increasing institutional efficiency and development in the financial system by decreasing deficiencies, increasing efficiency monetary, fiscal, exchange rate and interest rate policies are the most important factors in the economic policy design processes in order to eliminate the structural economic problems, to increase the global competitiveness and especially, to prevent financial crises in the future in Turkish economy. Key Words: Financial Crises, Developing Countries, Turkish Economy