İletişim açısından modernist edebiyat: Franz Kafka’ nın yapıtlarında modernliğin sunumu

Abstract

Bu tezde amacımız, modern kapitalist sanayi toplumunun kültürel alandaki bir sonucu ve aynı zamanda da eleştirisi olan modernist edebiyatı genel özellikleriyle değerlendirmek ve modernist edebiyatın seçkin temsilcilerinden biri olan Franz Kafka'nın roman ve öykülerini modernliğin eleştirel bir sunuluşu olarak okumaktır. Bu amaca ulaşmak için öncelikle modernlik üzerine eleştirel teorileri genel bir başlık altında incelemeyi ve modernlik kavramının içeriğini çeşitli yönleriyle açığa çıkarmayı deniyoruz. Ardından sanat tarihinin özgül bir dönemini oluşturan modernizmin estetik özelliklerini ve edebiyattaki, özellikle de roman türündeki gelişimini incelemeye çalışacağız. Toplumbilimlerinde Modernliğin eleştirisi yolunda bir gelenek oluşturan Marx, Weber, Lukacs, Adorno, Horkeimer Benjamin, Foucault gibi teorisyenlerin sundukları kavramlar aracılığıyla da modernist estetiğin amaçlarını daha iyi anlamaya çalışıyoruz. Son bölümde ise Franz Kafka'nın yapıtlarında var olan toplum temsilini, bizim bugün içinde yaşadığımız modern toplumun eleştirel bir betimlenişi olarak ele almayı amaçlıyoruz. Bunu yapabilmek için de ilk bölümde ele alacağımız modernlik eleştirilerinin sunduğu şeyleşme, yabancılaşma, rasyonelleşme gibi kavramlar ile ikinci bölümde ele alacağımız kurgu, kişisizleştirme, estetik yabancılaştırma gibi modernist estetik öğelerini Kafka'nın yapıtlarını anlamayı sağlayan kavramsal araçlar olarak kullanmayı deneyeceğiz. Kafka'nın bu tarz okunuşu, modern toplumda yabancılaşmış yaşantılarımızı, insanlar arasındaki şeyleşmiş ilişkileri, akıl adına kurulan tahakkümü ve insanın gündelik hayatında makro ölçekli iktidar ilişkilerinin mikro düzeyde yeniden üretim mekanizmalarını daha iyi görmemizi sağlamaktadır.Our purpose in this thesis is to consider general characteristics of modernist literature as both a critique and a result of modern capitalist industrial society; and to read the novels and stories of Franz Kafka who was an outstanding modernist, as a critical presentation of modernity. First, we will try to examine critical theories about modernity in a general title and understand various dimensions of the concept of modernity clearly. After this chapter, we will try to examine the aesthetical aspects of modernism, which is a spesific period of art history and the development of it in literature, especially in the genre of novel. Through the concepts given by the theorist like Marx, Weber, Lukacs, Adorno, Horkheimer, Benjamin, Foucault that they formed a tradition to criticize modernity, we try to understand the aims of modernist aesthetics. At the last chapter, our purpose is to consider the representation of society in Kafka's works as critical representation of world, which we live in today. We use both the concepts like reification, alienation, rationality that we obtained them from the critics of modernity in the first chapter, and some elements of modernist aesthetics like montage, dehumanization, aesthetical alienation that we examine in second chapter as a conceptual tools that is useful to understand Kafka's works. This kind of reading of Kafka, supplies us to see our alienated lives, the reification in human relations, the hegemony in the name of rationality and the mechanisms that reproduce the macro power relations through the micro power relations in everyday life.