Cumhuriyet Halk Partisi’nin Suriye politikasının muhalif söylem üzerinden analizi (2013-2017)

Abstract

Bu tez çalışması, Türkiye’nin en eski siyasi partisi olan ve son yirmi yıldır kesintisiz şekilde ana muhalefet partisi konumunu sürdüren Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) Suriye krizi karşısındaki politikasını tanımlamayı amaçlamaktadır. Çalışmada, incelenecek zaman aralığı olarak Suriye krizinin başlangıcı olan 2013 yılı ile Arap Baharı’nın karşı devrimlerle sarsıldığı ve Türkiye’nin Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişiyle birlikte dış politikasının yapımı ve yürütülmesinde yapısal değişikliklerin yaşandığı 2017 yılları arasındaki dönem seçilmiştir. Çalışmanın temel iddiası muhalefet partisi olarak CHP’nin politikasının belirleyicilerinden birinin de iktidardaki Ak Parti hükümetinin icraatları olduğu ve bu nedenle CHP’nin Suriye krizindeki politikasının, partinin ideolojisi ve vizyon belgelerinin ötesinde iktidarın icraatlarına muhalefeti üzerinden tanımlanabileceğidir. CHP’nin Suriye krizine yönelik vizyonu ve muhalefetini ortaya koymak için çalışmada içerik ve söylem analizi yönetimi kullanılmıştır. Bu kapsamda parti yayınlarının yanı sıra Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tutanakları ve 2013-2017 yılları arasında CHP milletvekilleri tarafından verilen soru önergeleri incelenmiştir. Analiz, MAXQDA yazılım kullanılarak yapılmıştır. Bu metodolojik yaklaşım, CHP’nin incelenen zaman aralığında Suriye krizine ilişkin vizyonu ve muhalefetinin öne çıkan kavramlar üzerinden karşılaştırılmalı bir incelemesini mümkün kılmıştır. Çalışmanın bulguları, CHP’nin Suriye krizine yönelik dış politika vizyonunu ‘diplomasi ve arabuluculuk’, sığınmacılara yönelik kullandığı ‘çağdaş ev sahipliği’, ‘uluslararası ve bölgesel işbirliği’, Suriye’nin ‘toprak bütünlüğü’ ve ‘terörle mücadele’ kavramlarının üzerine kurduğunu göstermektedir. Buna karşılık CHP’nin iktidarın icraatlarına karşı muhalefetinde tematik olarak benzerlikler söz konusu olsa da öncelik sıralaması değişmiştir. ‘Suriyeli sığınmacılar’ konusu ilk sıraya yükselirken, onu ‘terör ve ulusal güvenlik’, ‘dış politika’ ve ‘ekonomi’ izlemiştir. Bunun yanı sıra vizyonla tematik benzerlikler içeriklere her zaman yansımamış, muhalif söylemde vizyonla farklılıklar ve hatta zıtlıklar ortaya çıkmıştır. Bu da bir muhalefet partisi olarak CHP’nin Suriye politikasında sadece vizyonunun belirleyici olmadığını iktidarın icraatlarının da bu politikayı etkilediği ve dönüştürdüğünü ortaya koymaktadır.This thesis aims to define the policy of the Republican People’s Party (CHP), the oldest political party in Turkey, which has been the main opposition party for the last two decades without interruption, in the face of the Syrian crisis. The period between 2013, the beginning of the Syrian crisis, and 2017, when the Arab Spring was shaken by counter-revolutions and Turkey’s foreign policy making and execution underwent structural changes with the transition to the Presidential Government System. The main claim of the study is that one of the determinants of the CHP’s policy as an opposition party is the actions of the ruling Ak Parti government, and therefore, the CHP’s policy in the Syrian crisis can be defined through its opposition to the government's actions beyond the party's ideology and vision documents. In order to reveal the CHP’s vision and opposition to the Syrian crisis, the study utilized content and discourse analysis. In this context, in addition to party publications, the minutes of the Grand National Assembly of Turkey (TBMM) and parliamentary questions submitted by CHP MPs between 2013 and 2017 were analyzed. The analysis was conducted using MAXQDA software program. This methodological approach allowed for a comparative analysis of the CHP's vision and opposition to the Syrian crisis over the period analyzed in this study. The findings of the study show that CHP’s foreign policy vision on the Syrian crisis is based on the concepts of ‘diplomacy and mediation’, ‘modern hosting’ of refugees, ‘international and regional cooperation’, Syria’s ‘territorial integrity’ and ‘fight against terrorism’. On the other hand, although there are thematic similarities in the CHP’s opposition to the government's actions, the order of priorities has changed. The issue of ‘Syrian asylum-seekers’ rose to the first place, followed by ‘terrorism and national security’, ‘foreign policy’ and ‘economy’. In addition, thematic similarities with the vision were not always reflected in the content, and differences and even contrasts with the vision emerged in the opposition discourse. This reveals that the CHP’s Syria policy as an opposition party is not only determined by its vision but also influenced and transformed by the government’s actions.