Pamphylia'da bir Dağlık Kilikia Kenti : Syedra

Abstract

Bu tez çalışması, Dağlık Kilikia'nın Pamphylia içerisinde yer alan bölümünde konumlanan Syedra antik kentinin Geç Tunç Çağı'ndan Geç Antikçağ'a kadar uzanan tarihsel gelişimini epigrafik, arkeolojik ve nümizmatik veriler ile antik edebi metinler ışığında incelemektedir. Kentin erken döneminde Luvi, Fenike ve Hellen unsurlarının birlikte var olduğu bir yapı gözlenmektedir. Hellenistik Dönem'de Ptolemaioslar hakimiyetiyle birlikte Syedra, özellikle sedir kerestesi üretimi sayesinde stratejik ve ekonomik açıdan öne çıkmıştır. M.ö. I. yüzyılda korsanlık tehdidi karşısında Roma'nın yanında yer alan kent, Roma İmparatorluk Dönemi'nde önce Galatia, ardından Lycia et Pamphylia Eyaleti'ne dahil edilmiştir. M.s. 193 yılında Septimius Severus ile Pescennius Niger arasındaki İç Savaş'ta Severus'a destek veren Syedra, bu sadakatinin karşılığında doğrudan imparator tarafından Birincisin! denilerek onurlandırılmış ve sikkelerde de saygıdeğer ve daha görkemli ifadelerine yer verilmiştir. Bu süreçte kentte Ares, Aphrodite ve imparator kültleri, yerel elitlerin üstlendiği çeşitli kamu görevleri ile kentsel refahın simgesi olan themis'ler ve agon'ların sıklığı dikkat çekmektedir. Ancak M.s. III. yüzyılın ikinci yarısında yaşanan ekonomik kriz ve Kilikia'daki Sasani istilasını takiben yaygınlaşan haydutluk faaliyetleri kenti zayıflatmış; güvenlik gerekçeleriyle savunma önlemleri alınmış ve kültürel hayat ise canlılığını kaybetmiştir. Diocletianus döneminde Syedra, Dağlık Kilikia'nın tamamıyla birlikte Isauria Eyaleti'ne dahil edilmiş, ancak en geç M.s. 373'te idari olarak Pamphylia'da Side metropolitliğine bağlanmıştır. Toplumsal çözülmenin bir sonucu olarak kentte Hristiyanlık yaygınlaşmış; M.s. IV. yüzyılın sonlarına doğru Syedra, eski Hellenistik kimliğini tamamen geride bırakıp Hristiyanlaşmış bir topluluk yapısına bürünmüştür. Çalışma kapsamında, Syedra'dan bulunan veya doğrudan ilgili olan, toplam 54 yazıt bir testimonia olarak kataloglanmış ve kent tarihine dair kapsamlı bir anlatı sunulmuştur.

This thesis studies the historical development of the ancient city of Syedra –located within the portion of Rough Cilicia that belongs to Pamphylia– from the Late Bronze Age to the Late Antiquity, in light of epigraphic, archaeological, numismatic evidence, and ancient literary sources. In its early period, Syedra appears to have hosted a population composed of Luwian, Phoenician, and Hellenic elements. During the Hellenistic Period, under the rule of the Ptolemies, the city began to stand out strategically and economically, particularly due to its production of cedar timber. In the Ist century BC, Syedra sided with Rome against the threat of piracy and was subsequently incorporated into first the Province of Galatia and then Lycia et Pamphylia during the Roman Imperial Period. In the civil war between Septimius Severus and Pescennius Niger in AD 193, Syedra supported Severus and was directly honored by the emperor with the phrase You are first!, while the titles revered and more glorious were later minted on the civic coins. Throughout this period, the prominence of the cults of Ares, Aphrodite, and the Imperial Cult, the public offices held by local elites, and the frequency of themides and agones as indicators of urban prosperity are noteworthy. However, in the second half of the IIIrd century AD, following the economic crisis and Sasanid Invasion of Cilicia, widespread banditry weakened the city; security measures were taken, and cultural life declined. During the reign of Diocletianus, Syedra was incorporated into the Province of Isauria along with the rest of Rough Cilicia, however, by at the latest AD 373, it was administratively attached to the metropolis of Side in Pamphylia. As a result of social disintegration, Christianity began to spread throughout the city, and towards the late IVth century AD, Syedra had fully abandoned its former Hellenistic identity and assumed a Christianized communal structure. Within the scope of the study, a total of 54 inscriptions –from or directly related to Syedra– were cataloged as a testimonia and a comprehensive narrative of the urban history of Syedra was presented.