JACK GOODY’NİN KAVRAMSAL DÜNYASINDA MİT, DESTAN, EFSANE VE_x000D_ MASAL

Abstract

1919 yılında doğan İngiliz antropolog ve tarihçi Jack Goody, tüm dünyadadisiplinlerarası çalışan bir bilim insanı olarak bilinmektedir. Bu nedenle, onun çalışmalarıkültürel sosyoloji ve tarih gibi sosyal bilimlerin birçok farklı alanında oldukça etkiliolmuştur. Onun birçok çalışması arasında, Afrika’daki Gana’nın kuzeyinde yaşayan veLoDagaa olarak isimlendirilen topluluğun arasından derlediği Bagre miti ve bu mit üzerineyaptığı çalışmalar folklorcular ve antropologlar için oldukça büyük önem taşımaktadır. O,yıllarca bu mit üzerine sürdürdüğü çalışmalarla birlikte; mit, efsane, destan ve masaltürlerine dair ‘yerleşik bakış açıları’nı sorgulayarak derinleştirmiş ve bu türlerin yapısıüzerine yeni yaklaşımlar ortaya koymaya çalışmıştır. İlk olarak, sözlü kültürden yazılıkültüre geçişin insan bilincini ve anlatıları nasıl değiştirdiğini sorgulayan Goody, yazınıngelişiminin insan bilincini radikal bir biçimde nasıl değiştirdiğini vurgulayarak ayrıca buolayın sözlü anlatıların yapısının değişiminde önemli bir rol oynadığını iddia etmiştir. Bütünbunlarla birlikte; sözlü anlatılarda bireysel yaratıcılığı, çeşitliliği ve bu çeşitlilikten kaynaklıolarak da anlatıların analizlerinin zorluğunu belirterek folklor çalışmalarına önemli birkatkıda bulunmuştur. Tüm bu gelişmelerden kaynaklı olarak, onun sözel anlatılar üzerineolan çalışmalarının özellikle folklorcular için çok önemli olduğu açıktır. Bu nedenle,çalışmamızda, onun mit, efsane, destan ve masal türleri üzerine düşünceleri tüm yönleriyleincelenecek ve Goody’nin sözlü gelenek adını verdiği lecto-oral terimi hakkında detaylı bilgiverilecektir.

Jack Goody, who was born in 1919, the British anthropologist and historian, is_x000D_ acknowledged as a scientist working interdisciplinary in the world. Therefore, his studies have_x000D_ been influential a wide range of different areas of social scientific fields such as cultural_x000D_ sociology and history. Among his numerous works, the studies of the Bagre myth that were_x000D_ collected among the LoDagaa who live in northern Ghana are very important for folklorists_x000D_ and anthropologists. In these studies in which he had working for years, he put forth new_x000D_ interpretations on nature of myths, legends, epics and folktales. Firstly, he examined how the_x000D_ transition from orality to literacy culture influenced narratives and changed human_x000D_ consciousness. He claimed that the development of writing caused radical changes in human_x000D_ consciousness and this event played important role on change of oral narratives structre._x000D_ Besides, he contribution to folklore studies as stressing the individual creation, variability, and_x000D_ the fundamental difficulty of analysis in oral narratives. For all these reasons, his studies on_x000D_ oral narratives are very significant for folklorists. In this article, his ideas on myth, legend, epics and folktales will be examined with all aspects and given information about his term of_x000D_ lecto-oral that is called ‘the oral tradition’ by Jack Goody.