1990 sonrası Türkiya-Gürcistan ilişkileri

Abstract

Bugünkü Gürcistan devletini oluşturan Gürcü halkı köklü tarih ve gelenekleri ile bulundukları coğrafyada yüzyıllarca etkin olmuştur. Esas konumuz 1990 sonrası bağımsızlığını kazanan Gürcistan ile Türkiye Cumhuriyeti arasında gelişen ilişkiler olmakla birlikte, Gürcistan'ın günümüze kadar, bağımlı ya da bağımsız devletler/ prenslikler kurarak geçirdiği tarihi süreç de bu çalışmada aktarılmaya çalışılmıştır. Giriş Bölümünde dünyanın etnik ve kültürel olarak en karmaşık bölgelerinden olan, Kafkasya'nın kısaca tanıtılması ile bu bölgenin yine en karışık ve sorunlu ülkelerinden biri olan Gürcistan'ın coğrafyası, etnik yapısı ve ulaşabildiğimiz en eski tarihi hakkında bilgiler yer almaktadır. Gürcistan da, pek çok diğer Kafkas ülkesi gibi, tarih boyunca çeşitli milletlerin saldırı ve istilalarına uğramıştır. Osmanlıların Gürcistan topraklarına girişi XV. yüzyılda olmuş, bu tarihten itibaren Gürcistan, Osmanlı Devleti ile İran arasında hakimiyet kurma mücadelelerine sahne olmuştur. XIX. yüzyılda ise Rusya Gürcistan'ın tamamına yerleşmiş ve bundan sonra başka hiçbir güç Gürcistan'a hakim olamamıştır. Rusya'daki Çarlık rejiminin yıkılması ile meydana gelen otorite boşluğu ve bu dönemde elde edilen bağımsızlık bile Gürcistan'ın ve diğer Kafkas halklarının özgürlüklerine kavuşmalarına yetmemiş, bağımsızlık dönemi 1918-1921 arasında üç yıl sürebilmiştir. Çalışmamızın I. Bölümü, ağırlıklı olarak, Rusya'da 1917'de meydana gelen Bolşevik devriminden sonra, Gürcistan'ın 1918 ile 1921 yılları arasındaki geçici bağımsızlık dönemini içermektedir. Bu dönemde Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan ile birlikte bir federasyon içerisinde yer almış ve bu şekilde Türkiye ile ilişkide bulunmuşsa da, federasyonun ömrü uzun olmamış ve sonunda her bir topluluk kendi bağımsız devletini kurmuştur. Türkiye de bu sırada Mondros Mütarekesi'ni imzalamış ve daha sonraki kurtuluş mücadelesinde doğuda Ermeni ve Gürcülerle savaşılmıştır. 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile Batum dışındaki Misak-ı milli sınırları gerçekleşmiştir. Ruslar bu kez, çarlık rejimi olarak değil, Bolşevik idaresi ile Kafkaslara yerleşmiş ve buradaki devletleri birer birer kendisine bağlamıştır. Bölümün son kısmında Gürcistan'ın 1921'de başlayan Sovyet idaresindeki durumu anlatılarak, bu dönemde Gürcistan bağımsız hareket edebilen bir devlet olmadığından daha çok Türkiye-SSCB ilişkileri üzerinde durulmuştur. İki ülke arasındaki ilişkileri 1990 yılında Sovyetlerin dağılmasına kadar geçen zaman dilimindeki iniş ve çıkışları, konu dışına çıkmamak amacıyla kısaca anlatılmıştır. İkinci bölümde ise öncelikle Sovyetlerin dağılması ve Gürcistan'ın bağımsızlık süreci birlikte ele alınmıştır. Ancak, bu bağımsızlık süreci Gürcistan için pek çok sorunu da beraberinde getirmiştir. Etnik sorunlar, iç savaş ve kötüye giden ekonomi genç Gürcistan cumhuriyetinin en önemli sorunları olmuş ve yıllar süren bir iç mücadele başlamıştır. Gürcistan'ın bu iç meselelerine Rusya devletinin müdahalesi de eklenince sorunlar daha da içinden çıkılmaz bir hal almıştır İşte bu durumdaki Gürcistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında daima olumlu ilişkiler geliştirilmiştir. İki devlet ortak müttefikleri ABD'nin de desteği ile BTC gibi stratejik açıdan önemli projelerin ortaklığında bulunmuşlar, ekonomik ve askeri iş birliğine öncelik vermişlerdir. Türkiye ve Gürcistan arasındaki kültürel, ekonomik ve askeri ilişkiler de üçüncü bölümün konusu olmuştur. Geçen on beş yıl zarfında iki ülkede liderler, hükümetler değişmiş, ancak iki ülkenin birbirlerine yönelik dış politikaları büyük ölçüde aynı kalmıştır.Main Subject of this thesis Georgia, which has become indepandent in 1991 and its relations with its boundry neighbours Turkey. Also Georgias' plays in Caucasia politics interms of Georgias relations with Turkey. İntroductry part mentions general view of Caucasia, geographical and athnical compenents of Georgia and its history. The first chapter contains the period between 1918-1921 that is called temporary independence period and the period passed under the government of Soviet after 1921. Behind this development of Turkish and Soviet relations was mentioned. In the second chapter it's mentioned that, Georgias' political, ethnological and economical difficulties which suffered up to now, especially after the dissolvement of Russia and Georgias' independence. Also reflections of these difficulties to the relations with Turkey. Behind this developing economical, cultural and military co-operation between Turkey and Georgia is mentioned in the third chapter.