İç kontrol ve iç denetimin bankacılık sektörünün gelişmesi üzerindeki etkileri : Rusya ve Türkiye bankalarında denetim uygulamaların karşılaştırılması

Abstract

Bankacılık sektörü, ülkelere ekonomik kalkınma adımlarını ileriye taşımak için ihtiyaç duydukları yatırım kaynaklarını sağlayan önemli bir finansal oyuncudur. Bankalar ancak sağlam bir yapıya sahipse bu işlevi etkin bir şekilde yerine getirebilimektedir. Etkili ve iyi işleyen bir iç kontrol ve iç denetim sistemi, bir bankanın sağlamlığını ve dayanıklılığını sağlamaktadır. Yönetim kurulunun sahip olduğu bu sistemler arasındaki ilişkiler bankanın işleyişi açısından önemli sonuçlar doğurmaktadır. Çalışmada Türk ve Rus bankacılık sektöründe uygulanan denetim faaliyetleri değerlendirilmiştir. Bankacılık, denetim ve kontrolün kavramsal çerçeveye ve bunların oluşumuna, Türk ve Rus bankacılık sisteminin gelişim tarihine, seçilmiş ülke merkez bankalarının mevcut yapısı ve bankaların genel durumuna kısa bir özet sunulmuş ve bankacılık denetimi çalışmasına ayrılmış bilimsel literatürün kapsamlı bir analizini yapılmıştır. Bu çalışma ile iç denetim ve iç kontrol rollerinin ve pratik görevlerinin ele alınması, Türk-Rus bankacılık sisteminin denetim uygulamaları açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu amaca ulaşmak için Türk ve Rus iç denetim ve iç kontrol uygulayıcıları, iç denetim uygulamaları ve iç kontrol sisteminin uygulanması açısından daha derin bir karşılaştırılma yapılmıştır. Yapılan karşılaştırmalı analizde Türk ve Rus banakacılık sisteminin iç kontrol ve iç denetim uygulamalarının büyük ölçüde benzer olduğu tespit edilmiştir. Ancak tüm benzerliklere rağmen; iş başvurusunda denetçiler için farklı gereklilikler, teftiş kurulunun hesap verebilirliği konusu, uluslararası standartlara uygunluk gibi farklılıklar görülmüştür. Bunun yanında, gelişmiş ülkelerde, bankacılık sistemi uzun bir süre içinde şekillenmiş ve ancak bir dizi banka iflasından sonra, bir düzenleme ve kontrol sistemi oluşturulmaya başlanmıştır. Türk ve Rus bankacılık sisteminin gelişiminin özelliği ise, reform süreçleri ve onun düzenlenmesi ve kontrolüne ilişkin bir sistemin oluşturulması eşzamanlı olarak gerçekleşmiştir.

An effective and well-functioning internal control and internal audit system ensures the soundness and resilience of a bank. The relations between these systems have important consequences for the functioning of the bank. In the thesis study, the audit activities applied in the Turkish and Russian banking sector were evaluated. A brief summary of the conceptual framework of supervision and control and their formation, the history of the development of the Turkish and Russian banking system, the current structure of central banks in selected countries and the general situation of banks is presented. In this study, it is aimed to deal with the roles and practical duties of internal audit and internal control, and to compare the Turkish-Russian banking system in terms of audit practices. In order to achieve this aim, a deeper comparison was made in terms of Turkish and Russian internal audit practices and the implementation of the internal control system. In the comparative analysis, it has been determined that the internal control and internal audit practices of the Turkish and Russian banking systems are largely similar. However, despite all the similarities; there were differences in the job application, such as different requirements for auditors, accountability of the inspectorate and compliance with international standards. In addition, in developed countries, the banking system has been shaped in a long period of time and only after a number of bank bankruptcies, an arrangement and control system has been created. The peculiarity of the development of the Turkish and Russian banking systems is that its reform processes and the creation of a system for its regulation and control took place simultaneously.